چالش‌های سیاستمداران زن در آلمان

​​​​​​​سالهاست که زمام امور آلمان با مرکل به عنوان صدراعظم این کشور، در دست یک زن است. اما شمار سیاستمداران زن در آلمان کاهش یافته، چون آنان مدام زیر فشارند تا توانایی‌های خود را به اثبات رسانند.

"آقایان و خانم‌های محترم!"، با این کلمات ساده در ۱۹ فوریه ۱۹۱۹ سخنرانی‌ای در مجلس ملی وایمار آغاز گشت که در تاریخ ثبت شد – نه تنها به دلیل محتوای آن بلکه به خاطر آنکه یک زن این سخنرانی را ایراد کرده بود. نام این زن "ماری یوخاچ" بود.

این نخستین بار در آلمان بود که یک سیاستمدار زن در برابر مجلسی سخن می‌گفت که به طور دمکراتیک انتخاب شده بود. سه ماه پیش از این سخنرانی بود که زنان آلمانی به طور قانونی از حق رأی برخوردار شده بودند.

ماری یوخاچ سیاستمداری سوسیال دمکرات و یکی از ۳۷ زنی بود که در سال ۱۹۱۹ وارد پارلمان شده بودند. زنان در آن زمان حدود ۹ درصد کل نمایندگان مجلس آلمان را تشکیل می‌دادند.

امروز با گذشت نزدیک به ۱۰۰ سال از آن دوره، ۳۷ درصد کرسی‌های مجلس نمایندگان آلمان به زنان تعلق دارد. بدین ترتیب هنوز هم زنان اقلیت را در بوندس‌تاگ تشکیل می‌دهند. در جدولی که شمار زنان نماینده در ۱۹۰ کشور جهان را نشان می‌دهد ‌آلمان در رده ۲۲ قرار گرفته است.

نتایج نظرسنجی‌های اخیر در آلمان حاکی از آن است که در انتخابات پارلمانی پیش رو در این کشور که قرار است در ۲۴ سپتامبر برگزار شود‌، امکان کاهش شمار نمایندگان زن وجود دارد. احتمال دارد که تنها ۳۲ درصد کرسی‌های مجلس نمایندگان آلمان را زنان اشغال کنند.

Marie Juchacz bei der Sportpalast-Kundgebung der SPD 1932

ماری یوخاچ،‌سیاستمدار سوسیال دمکرات و پیشتاز در زمان خود

سه فرزند و ۸۰ ساعت کار در هفته

آیا زنان نمی‌خواهند یا برایشان دشوارتر است که سیاست را به عنوان شغل اصلی‌شان برگزینند؟ دوروته بر از حزب سوسیال مسیحی و عضو پارلمان کنونی آلمان معتقد است که زنان بیشتر از مردان زیر فشارند تا ثابت کنند که دارای توانایی هستند. بخصوص به همکاران جوان که دارای فرزند نیستند با دیدی انتقادی نگاه می‌شود و اغلب آنها را جدی نمی‌گیرند. اما اگر یک سیاستمدار زن دارای فرزند باشد هم این موضوع منفی محسوب می‌شود.

دوروته بر در مصاحبه با دویچه‌وله می‌گوید: «آدم باید پوست‌کلفت باشد. و باید اعتراف کنم که پوست من با هر بچه که به دنیا آوردم کلفت‌تر شده است.» دوروته بر سه فرزند دارد و در هفته بین ۷۰ تا ۸۰ ساعت کار می‌کند. بر تعداد این ساعت‌ها، وقتی در جلسات هفتگی در برلین و به دور از خانواده شرکت می‌کند، افزوده هم می‌شود‌، «چون در آنجا کسی شب‌ها منتظرم نیست».

Electronic Arts Computerspiel SimCity Städtesimulation

دوروته بر‌، سیاستمدار سوسیال مسیحی، در میان دو همکار مرد: "آدم باید پوست‌کلفت باشد"

حزب سوسیال مسیحی آلمان علاوه بر اینکه سهمیه‌ای را به زنان اختصاص داده تا عضو هیأت رئيسه حزب باشند، برنامه‌‌ای نیز با شعار "زنان باید فعال‌تر باشند" به منظور آموزش آنان ترتیب داده است.

اما به عقیده دوروته بر‌، این برنامه‌ها تنها تا حدی کارساز هستند. او می‌گوید که بسیاری از دوستانش بچه‌های کوچک و کار نیمه وقت دارند. اما کار در عرصه سیاست حتی بیشتر از کار معمولی تمام‌وقت است: «و خیلی واضح بگویم، بسیاری از زنان مایل نیستند چنین کاری را بپذیرند.» 

زنان بیشتر برای موفقیت بیشتر

دو حزب دمکرات مسیحی و سوسیال مسیحی ۷۹ نماینده زن در کنار ۲۳۰ نماینده مرد به پارلمان آلمان فرستاده‌اند. باربارا اشتام، معاون دبیرکل حزب سوسیال مسیحی آلمان، معتقد است که شمار نمایندگان زن این حزب باید افزایش یابد.

موضوع‌های مرتبط

این سیاستمدار ۷۲ ساله می‌گوید: «همه اعضای حزب باید بدانند که برای آینده‌ای موفق، زنان هم باید در شکل‌دهی به سیمای حزب سوسیال مسیحی مشارکت داشته باشند.»

برخی از احزاب دیگر توانسته‌اند به چنین هدفی برسند. حتی شمار نمایندگان زن دو حزب سبزها و چپ‌ها در پارلمان آلمان از تعداد نمایندگان مرد این دو حزب بیشتر است. این دو حزب زودتر از احزاب دیگر به اهمیت شانسی پی برده‌اند که در فعالیت سیاستمداران زن نهفته است.

Symbolbild - Hannelore Kraft

هانه‌لوره کرافت‌، سیاستمدار سوسیال دمکرات، از ژوئيه ۲۰۱۰ تا ژوئن ۲۰۱۷ نخست وزیر ایالت نوردراین وستفالن بود

ویشارد وویک‌، پژوهشگر علوم سیاسی، در مصاحبه با دویچه‌وله از هانه‌لوره کرافت، سیاستمدار سوسیال دمکرات‌، نام می‌برد که در انتخابات مجلس ایالتی نوردراین وستفالن در سال ۲۰۰۵ موفق شد‌با اینکه حزب سوسیال دمکرات آراء بسیاری را از دست داده بود، "وارد عمل شود".

او ریاست فراکسیون سوسیال دمکرات در مجلس ایالتی را بر عهده گرفت و در سال ۲۰۱۰ توانست به مقام نخست وزیری ایالت نوردراین وستفالن برسد.

کار فراوان و محیط کاری خشن

ویشارد وویک می‌گوید که رسیدگی به خانواده و پیشرفت شغلی در عرصه سیاست تا رسیدن به نمایندگی در مجلس در درازمدت با هم  شدنی نیست: «مگر اینکه همسری در خانه داشته باشم که به عنوان مرد خانه و تربیت‌کننده فرزندان به همه کارها رسیدگی کند.» به گفته وویک، چنین چیزی ممکن است اما بندرت پیش می‌آید.

Der Politikwissenschaftler Wichard Woyke

ویشارد وویک، پژوهشگر علوم سیاسی

او می‌گوید کسی که وارد این عرصه می‌شود باید آماده انجام کار بسیار فراوان باشد و بداند که با محیط کاری خشنی روبرو خواهد بود. این پژوهشگر علوم سیاسی می‌افزاید: «با اینکه رفتارها نسبت به زنان بهتر شده‌اما هنوز هم بر ساختار سیاست رفتار مردانه حاکم است.»

خانم دوروته بر‌، سیاستمدار سوسیال مسیحی هم بارها با چنین رفتاری مواجه بوده است. در حالی که هر از چند گاه از او می‌پرسند که چگونه به فرزندانش رسیدگی می‌کند، از همسرش که مثل او سیاستمدار است تا کنون چنین سؤالی را نکرده‌اند. «معلوم است که در مورد او فکر می‌کنند یک جوری قضیه حل شده است.»

مسئله قدرت و موضوع‌های حساس

و در این میان مسئله قدرت هم مطرح است. به عقیده دوروته بر،‌ بهتر است که زنان در ابراز علاقه به قدرت با احتیاط عمل کنند چون چنین چیزی فورا برایشان دردسر به بار می‌آورد.

با این همه این سیاستمدار سوسیال مسیحی می‌گوید که ورود زنان به عرصه سیاست ارزشمند است، چون زنان هم نقطه نظرات متفاوتی را مطرح می‌کنند و هم روش متفاوتی نسبت به مردان در پرداختن به مسائل دارند.

او مثال می‌زند که در ساعات مشاوره‌اش پیش می‌آید که شهروندان از او راجع به لقاح مصنوعی یا ناباروری سؤال کنند. این در حالی است که چنین پرسش‌هایی را با نمایندگان مرد مطرح نمی‌کنند. او می‌گوید: «از این موضوع تعجب نمی‌کنم، چون چنین موضوع‌هایی را معمولا کسی با مردها مطرح نمی‌کند.»


سیاست

ادای سوگند

زمانی که در رقابتی فشرده و با اکثریتی ناچیز به مقام صدراعظمی آلمان انتخاب شد، مرکل سوگند خورد که "به آلمان خدمت کند". این روز بیست و دوم نوامبر سال ۲۰۰۵ بود. مرکل نخستین صدراعظم زن آلمان و در عین حال نخستین شهروند "آلمان شرقی" سابق بود که به چنین مقام حساسی در آلمان متحد و یکپارچه دست می‌یافت. نخستین دوره زمامداری او، رهبری ائتلاف بزرگ احزاب دموکرات مسیحی، سوسیال مسیحی و سوسیال دموکرات آلمان بود.

سیاست

مرکل و مهمانی از تبت

مرکل کار خود را با احتیاط تمام شروع کرد و تلاش او بر پرهیز از جنجال‌های خبری بود. اما دیدار او با دالایی لاما در دومین سال زمامداری‌اش خبر ساز شد. دیداری که خشم دولتمردان چین را برانگیخت و به مناسبات بین دو کشور آلمان و چین لطمه زد. مرکل انتقادها را جدی نگرفت و کوشید تا به عنوان فردی مدافع حقوق بشر در رسانه‌ها مطرح شود. نقشی که همواره در رفتار و کنش سیاسی‌اش به آن پایبند ماند.

سیاست

چه کسی از سگ پوتین می‌ترسد؟

بسیاری بر این باورند که مرکل رفتاری همواره منطقی دارد و بر اعصاب خود مسلط است. اما ظاهرا پوتین قصد داشته ظرفیت عصبی مرکل را بسنجد. در سال ۲۰۰۷ بود که پوتین مرکل را به سوچی دعوت کرده بود. پوتین در این دیدار نقطه ضعف مرکل را کشف کرد و آن هم ترس مرکل از سگ‌ها بود. پوتین سگ‌اش را آزادنه در اتاق رها کرده بود و واکنش مرکل پرده از نقطه ضعف او برگرفت.

سیاست

چتر نجات مالی و پی‌آمدهای آن

یکی از توانایی‌های مرکل، مدیریت بحران است. مدیریتی که جهان در سال ۲۰۰۸ شاهد آن بود. بحران مالی به اقتصاد بسیاری از کشورها آسیب زده بود و بسیاری از بانک‌ها اعلان ورشکستگی کردند. مرکل یکی از طراحان چتر نجات مالی بود. سیاست مرکل به گونه‌ای بود که تاثیرات مخرب این بحران مالی و بانکی، بر اقتصاد آلمان بسیار محدود ماند، حال آنکه برخی دیگر از کشورها و از جمله یونان و اسپانیا در اثر این سیاست آسیب دیدند.

سیاست

شروع دوره دوم زمامداری و ائتلاف با حزب دموکرات آزاد

آمار انتخابات سال ۲۰۰۹ نشان می‌دهد که اتحاد دو حزب دموکرات مسیحی و سوسیال مسیحی در این انتخابات ندرخشید و دومین نتیجه بد انتخابات را در تاریخ این اتحاد سیاسی رقم زد. اما از جانب دیگر این انتخابات یک پیروزی بزرگ برای مرکل بود. مرکل که خواهان پایان دادن به ائتلاف بزرگ بود، در عمل سیاستی را به کار بست که حزب دموکرات‌ آزاد بتواند با رای زیاد به مجلس راه یافته و در قدرت سیاسی شریک شود.

سیاست

توانایی تغییر سریع موضع

تحصیلات مرکل در رشته فیزیک است و همچون یک فیزیکدان آموخته است که به همه چیز از منظر فرجام و نتیجه بنگرد. اما او احتمال وقوع یک فاجعه اتمی در کشور پیش‌رفته‌ای همچون ژاپن را پیش بینی نمی‌کرد. فاجعه فوکوشیما او را غافلگیر کرد. و مرکلی که تا سال ۲۰۱۱ از هواداران پر و پا قرص نیروگاه‌های اتمی بود، به یکباره تغییر موضع داد و به صف مخالفان انرژی اتمی پیوست.

سیاست

همسر بی سر و صدای مرکل

آیا کسی همسر مرکل را می‌شناسد؟ یا صدای او را شنیده است؟ در تمام سال‌های زمامداری مرکل نشان و خبر زیادی از همسر او، یوآخیم زاور، منتشر نشده است. همسر مرکل پروفسور شیمی نظری و عملی در دانشگاه هومبولدت برلین است و از ازدواج این دو ۱۷ سال می‌گذرد. اما تمایل او به ماندن در حاشیه است. نقشی که الزاما در درون خانه به آن پایبند نیست.

سیاست

مرکل، استراق سمع و دوستان آمریکایی‌اش

یک رویداد بی‌نهایت حساس؛ شنود مکالمات تلفنی مرکل، آن هم توسط نزدیک‌ترین دوستان سیاسی‌اش‌، یعنی ایالات متحده آمریکا. اسناد افشا شده حکایت از آن داشتند که سازمان‌های جاسوسی آمریکا و NSA حتی از شنود تلفن‌های مرکل نیز چشم پوشی نکرده‌اند. خبری که افشای آن بر مناسبات بین دو کشور آلمان و آمریکا سایه افکند. او پس از شنیدن این خبر به خبرنگاران گفته بود: "استراق سمع بین دوستان، هرگز پذیرفتنی نیست!"

سیاست

"بیمار یونانی"

طرفداران آنگلا مرکل در پهنه گیتی پر شمارند. اما این قاعده در مورد کشور یونان صدق نمی‌کند. هیچگاه و هیچ کجا در جهان، مرکل چنین نامحبوب نبود، که در سال ۲۰۱۴ در یونان. زمانی که بحران مالی و بدهی‌های خارجی یونان به اوج خود رسید. اما صدراعظم آلمان بر سر سیاست و مواضع خود استوار ماند: یونان می‌باید سیاست صرفه‌جویی و اصلاحات را مو به مو اجرا کند.

سیاست

هیجان آتشین!

مرکل کسی است که بر رفتار و کنش خود تسلط دارد و در ابراز احساسات و نمایش هیجانات درونی نهایت امساک و صرفه‌جویی را به کار می‌بندد. اما در رقابت‌های جام جهانی برزیل، همه قواعد و قول و قرارها را به کناری نهاد و همراه با رئیس جمهوری آلمان، یوآخیم گاوک، احساسات خود را به نمایش گذاشت. نمایش هیجان اما نه تنها از ارزش او نکاست، بلکه بر محبوبیت او افزود.

سیاست

ما از پس مشکل پناهجویی بر می‌آییم!

آنگاه که صدها هزار پناهجو از مسیر بالکان وارد خاک آلمان شدند، مرکل گفت که حق پناهندگی، حقی نیست که حد و مرزی بشناسد. مرکل در اوج بحران پناهجویی گفت که "ما از پس این مشکل بر می‌آییم!". او گفت که برنامه‌ای برای مهار بحران پناهجویی دارد. حال بسیاری از شهروندان آلمان نسبت به سیاست مرکل در این زمینه دستخوش تردید شده‌اند. آیا واقعا دولت آلمان می‌تواند بر این بحران غلبه کند؟

سیاست

حال چه باید کرد، خانم مرکل؟

روز جمعه، ۱۳ نوامبر، حملات تروریستی پاریس را به خون کشید. از این تاریخ وضعیت اضطراری بر فرانسه حاکم شده است. مرکل با فرانسه اعلام همبستگی کرده است. اما حال ترس از ترور بر همه اروپا سایه گسترده است. تردیدی نیست که مبارزه با تروریسم و مقابله با ترور و وحشت یکی از بزرگترین چالش‌هایی است که مرکل با آن روبه‌رو است.

سیاست

انتقاد حزب برادر

انتقاد هورست زهوفر از آنگلا مرکل در نشست عمومی حزب سوسیال مسیحی آلمان در نوامبر ۲۰۱۵ به معنای "اشد مجازات" برای صدراعظم آلمان بود. زهوفر گفت که سیاست پناهنده‌پذیری مرکل باعث شده که آلمان نتواند همچون گذشته مرزهایش را کنترل کند. مرکل مجبور بود سرزنش‌ها را بشنود بی‌آنکه فرصتی برای دفاع از خود پیدا کند.

سیاست

نمی‌شد اوباما هنوز بماند؟

اگر می‌شد، مرکل آرامش‌بیشتری می‌یافت. صدراعظم آلمان در ابتدا با دیده تردید به اوباما می‌نگریست. قضیه کنترل موبایلش توسط آژانس امنیت ملی آمریکا تأییدکننده رفتار محتاطانه‌اش بود. اما اکنون روشن است که اوباما شریکی با مواضعی قابل پیش‌بینی بوده، چیزی که در مورد ترامپ صدق نمی‌کند. روزنامه آمریکایی "نیویورک تایمز" هم مرکل را "مدافع غرب لیبرال" نامیده است.