ዝግጅቶቻችን በድምፅ

የዕለቱን ዝግጅት ለማዳመጥ 16:00 - 17:00

የአንድ ሣምንቱ የስርጭት ኮሮጆም "ዝግጅት"ን በመጫን ሊገኝ ይችላል። የአማርኛ፣ የኪስዋሂሊ፣ የሀውሳ፣የእንግሊዝኛ፣ የፈረንሣይኛ እና የፖርቱጊዝኛ ቋንቋ ሥርጭት በሚተላለፍበት ጊዜ በኢንተርኔት በInternet Explorer 8 በቀጥታ ማድመጥም ይቻላል። በፌስቡክ፣ በዋትስአፕ እና በviber public chat DW Amharicም ልታገኙን ትችላላችሁ። አስተያየታችሁ ዓቢይ ግምት የሚሰጠው ነው፤ በ +49-228-429-164995 ደውሉልን። በዕለቱ ዓቢይ ርዕስ ላይ በ+49 -162-1056831 በSMS አስተያየት ላኩልን። ባጠቃላይ በዝግጅታችን ላይ አስተያየታችሁን በኢሜይልም ልትልኩልን ትችላላችሁ።

amharic@dw.com

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ሮበርት ሙጋቤ - ዚምባዌ

ሮበርት ሙጋቤ በ 90 ዓመታቸው ፤ ከአፍሪቃ በእድሜ የገፉት መሪ ናቸው። እኢአ በ1980 ዓም የዝምባዌ ፕሬዚዳንት ሆነው ሲመረጡ ትልቅ ተስፋ ተጥሎባቸው ነበር። ይሁንና በሀገሪቷ ከፍተኛው የፋይናንስ እና የምግብ እጦት ቀውስ ተከሰተ። ባለፈው ዓመት ሙጋቤ የአንድ መሪ የስልጣን ዘመን ለአምስት ዓመታት ቢበዛ ሁለት ጊዜ እንዲመረጥ ገደብ ጣሉ። ይሁንና ይህ ገደብ ያለፉትን ዓመታት አይመለከትም። ስለሆነም ሙጋቤ እስከ 97 ዓመታቸው ሀገሪቷን ሊመሩ ይችላሉ።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ቴዎድሮ ኦቢያንግ - ኤኻቶሪያል ጊኒ

እንደ ኦቢያንግ እስካሁን አፍሪቃ ውስጥ ለረዥም ዓመታት የመራ መሪ የለም። እኢአ 1979 ዓም ነበር የዛሬው 72 ዓመት አዛውንት በነዳጅ ዘይት ሀብታም የሆነችውን የኤኻቶሪያል ጊኒ ስልጣን የተቆናጠጡት። ሥልጣን ከያዙ ከ10 ዓመታት በኋላም ህዝቡ በነፃ ምርጫ ለፕሬዚዳንትነት መረጣቸው። ኦቢያንግ 3 ጊዜ ህገ መንግሥቱን በህዝበ ውሳኔ ለውጠዋል። በዚህም ሕግ መሰረት ለአንድ መሪ ሁለት ባለ 7 ዓመት የስልጣን ዘመን ብቻ ይፈቅዳል። ከዚህም ሌላ የአንድ መሪ እድሜን በፊት ከነበረበት ወደ 75 ዓመት ከፍ አድርጓል። የኦቢያንግ የስልጣን ዘመን እኢአ 2016 ያበቃል። ስለ ማቆም ግን ምንም ወሬ የለም።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ሆዜ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶሽ -አንጎላ

የአንጎላው መሪ በእድሜ ከኦቢያንግ ሁለት ወር ያንሳሉ። እኝኛውም ስልጣን ከጨበጡ 35 ዓመት አልፏቸዋል። ለመጀመሪያ ጊዜ ህገ መንግሥቱ ተገግባራዊ ከሆነ በኋላ የተመረጡት ግን ገና እኢአ በ2012 ዓ ም ነው። በ 2010ሩ ህገ መንግሥት መሰረት አብዛኛውን ድምፅ ያገኘው የፓሪቲ ሊቀመንበር የሀገሪቱ ፕሬዚዳንት ይሆናል። የአንጎላ ጠንካራ ፓርቲ አሁንም የዶስ ሳንቶሽ MPLA ፓርቲ ስለሆነ የ 72 ዓመቱ መሪ አሁንም ለተወሰኑ ዓመታት ስልጣን ላይ የመቆየት እድል አላቸው።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ዮዌሪ ሙሴቬኒ -ዩጋንዳ

እኢአ በ 1986 ሙሴቬኒ አምባገነን የሚሉትን የአቦቴን ስርዓት ገርስሰው ስልጣን ያዙ። በአምባ ገነንነቱም ቀጠሉበት። ህገ መንግሥቱን እየቀየሩ ላለፉት 28 ዓመታት ስልጣን ላይ ናቸው። ሙሴቬኒ « አንደኛውም የአፍሪቃ መሪ ከ10 ዓመት በላይ ስልጣን ላይ መቆየት የለበትም» ቢሉም እኢአ በ 2005 ዓ ም የስልጣን ማብቂያ ጊዜውን ገደብ የለሽ አድርገውታል።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ኢድሪስ ዴቤይ- ቻድ

እኢአ በ1952 ዓ ም የተወለዱት ኢድሪስ ዴቤይ ፖለቲካን የጀመሩት የአማፅያን አባል ሆነው ነው። በ1990ዎቹ መጨረሻ የቀድሞው የጦር ባልደረባቸውን ሂሰኔ ሀብሬን አስወግደው በ1991 የቻድ ፕሬዚዳንት ሆኑ። ስልጣን ላይ ለመቆየትም በ 2004 ዓም ህገ መንግሥቱን አስቀየሩ። በ 2006 እና በ2008 ዓም እሳቸውን ከስልጣን ለማውረድ የተደረጉ የአማፂያን ሙከራ አክሽፈዋል። ከዛም በ2011 ዓም 4ኛውን የስልጣን ዘመናቸው ተጀመረ።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ፓውል ቢያ - ካሜሮን

እኢአ ከ 1982 ዓም አንስቶ ፓውል ቢያ ምዕራብ አፍሪቃዊቷን ሀገር ካሜሮንን ይመራሉ። በህገ መንግሥቱ መሰረት ከ 2011 ዓ ም ጀምሮ ዳግም ለምርጫ መቅረብ አይችሉም ነበር። ስለሆነም አስቀድመው 2008 ዓ ም ህገ መንግሥቱን አስቀየሩ። የህዝቡ ጩኸት እና ተቃውሞ አልተሰማም። ስለሆነም የቢያ በ 2011 ዓም ዳግም መመረጥ ብዙም አላነጋገረም። ተቃዋሚዎች እና የምርጫ ታዛቢዎች ግን መጭበርበር እንደነበር ይገልፃሉ።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ጆሴብ ካቢላ- ኮንጎ ዶሞክራቲክ ሪፖብሊክ

ካቢላ ከሌሎች አቻቸው ጋር ሲነፃፀሩ ወጣት ሊባሉ ይችላሉ። የ 43 ዓመቱ መሪ ስልጣን የጨበጡት እኢአ በ2001 ዓ ም ሲሆን ይህም አባታቸውን ተክተው ነው። አባታቸው ሎራ ዲሴሬ ካቢላ በአንድ አንጋቻቸው ሲገደሉ ፤ ልጃቸው ጊዜያዊ ፕሬዚዳንት ሆነው ተሾሙ። ይሁንና ካቢላ ስልጣኑን ማስረከብ አልፈለጉም። በሌላ በኩል የፕሬዚዳንቱን የስልጣን ጊዜ ለ5 ዓመታት በሁለት ጊዜ ምርጫ እንዲገደብ እና የሕገ መንግሥት እንዲለወጥ ጠይቀዋል።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ዴኒስ ሳሶ ንጉሶ- ኮንጎ

ግትር አቋም አላቸው። እኢአ 1979 ዓም ስልጣን የያዙት ንጉሶ በ1992 በነፃው ምርጫ ተሸንፈዋል። ከዛም ለ 5 ዓመታት ውጭ ሀገር ከቆዩ በኋላ ተመልሰው አገራቸው በመግባት በኃይል ስልጣኑን ተረክበዋል። የ 2002ቱ ህገ መንግሥት የአንድ መሪን የእድሜ ገደብ ቢበዛ 70 ዓመት ላይ ይደነግጋል። በዚህ መሰረት የ 69 ዓመቱ ንጉሶ በ 2016ቱ ምርጫ መሳተፍ አይችሉም። በርግጥ ህጉን ማክበራቸው ግን አጠያያቂ ነው።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ብሌዝ ኮምፓኦሬ

« ይበቃል።» ሲሉ ነበር አደባባይ የወጡት የቡርኪናፋሶ ሰልፈኞች ሰሞኑን የገለፁት። ህገ መንግሥቱን ለመቀየር የፈለጉት ኮምፖኦሬ ህዝቡ እድል አልሰጣቸውም። በዚህ ወር ከስልጣን ወርደዋል። የ 63 ዓመቱ ኮምፖኦሬ እኢአ በ1987 ዓ ም ነው በመፈንቅለ መንግሥት ስልጣን ለመጀመሪያ ጊዜ የያዙት። ከ4 ዓመታት በኋላ በሀገሪቱ የመጀመሪያው ምርጫ ተካሄደ ፤ ከዛን ጊዜ አንስቶ ኮምፓኦሬ ሁሌም ምርጫ እንዳሸነፉ ነው። በ 2000 ዓም ህገ መንግሥቱን ቀይረውም ሁለት ጊዜ የስልጣን ጊዜያቸውን አራዘሙ። እቅዳቸው ግን ባሁኑ አልተሳካም።

ማብቂያ ያጣው የአፍሪቃ መሪዎች የስልጣን ጥም

ምዋቲ ሳልሳዊ- ስዋዚላንድ

ንጉሱ ያለ ምንም ህገ መንግሥት ለውጥ ነው የመሩት። ለምን ቢባል በስዋዚላንድ ጨርሶ ህገ መንግሥት ስለሌለ። ምዋቲ ሳልሳዊ የአፍሪቃ ብቸኛ ንጉስ ተደርገው ይቆጠራሉ። እኢአ 1986 ከአባታቸው ሶባሁዛ 2ኛ ስልጣኑን ተረክበዋል። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ያለ ምንም የዲሞክራሲ መመሪያ ሀገሪቷን እየመሩ ይገኛሉ። ስዋዚላንድ ከዓለም ድሆች ሀገር አንዷ ናት። ከህዝቧ 26% የኤድስ በሽተኛ ነው።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

ትምህርት የማግኘት መብት

የአፍሪቃውያን የሰብዓዊ መብት መከበር ህዝባዊ ሽልማት » ካገኙት ፎቶግራፎች አንዱ የማኮኮ ህፃናት ከትምህርት ቤት ሲመለሱ ያሳያል ። በሌጎስ የውሃ ዳርቻ በርብራብ እንጨት ላይ ነው ሰፈሩ የተገነባው ። ትምህርት ድህነትን ለመዋጋት እንድ ጠንካራ መሳሪያ ተድርጎ ይታያል ። ድህነት የተስፋፋበት የማኮኮ ሰፈር ልጆች ግን ትምህርት የማግኘት እድል የላቸውም ። እነዚህ እድሉን ያገኙት ጥቂቶች ናቸው ።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

ጥቃት በፖሊስ

ሌጎስ ውስጥ አንድ የሞተርሳይክል ታክሲ ነጂ በአደባባይ ይቅርታ ይጠይቃል ። እንዳይታሰር በማመፅ አስቀድሞ ርቃኑን ነበር ። እጎአ 2012 ዓም የሌጎስ የከተማ አስተዳድር የሞተርሳይክል ታክሲዎች አውራ ጎዳና ላይ እንዳያሽከረክሩ ከልክሏል ። ።ይህንንም ትዕዛዝ ፖሊስ በኃይል ርምጃ ተግባራዊ ለማድረግ ሲጥር ይታያል ።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

የመዘገብ መብት

የሶማሊያ ጋዜጠኞች ባልደረቦቻቸው መታሰራቸውን እና መገደላቸውን በመቃወም ሰልፍ ወጥተዋል። የዚህ የተቃውሞ ሰልፍ ዋና ምክንያት የአንድ ጋዜጠኛ መታሰር ነበር ። ጋዜጠኛው የታሰረው የመንግስት ወታደሮች ደፈሩኝ ላለች አንዲት ሴት ቃለ መጠይቅ በማድረጉ ነበር ። በ2012 ዓ ም ብቻ በሶማሊያ 18 ጋዜጠኞች ተገድለዋል ። በዚህ የተነሳም ሶማሊያ ከዓለም ለጋዜጠኞች አደገኛ ከሚባሉት አገሮች አንዷ ናት።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

የወሲብ ጥቃት

ኒኪዌ ማሳንጎ በ87 አመታቸው ነበር ደቡብ አፍሪቃ ውስጥ የወሲብ ጥቃት የደረሰባቸው ። በማያውቁት ሰው በተኙበት ለሊት መደፈራቸውን ይናገራሉ ። በጭስ አደንዝዞኝ መሆን አለበት ድብን ያለ እንቅልፍ ወስዶኝ ነበር።» « ማንነቱን እንዳላውቅ አይንሽን ጨፍኚ ይል ነበር» ሲሉ ይገልፃሉ ማሳንጎ ።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

ናፍቆት

እኚህ ደቡብ አፍሪቃዊ ከ 20 ዓመታት በላይ ወህኒ ቤት ቆይተዋል ። ፊታቸው ላይ ያለው እያንዳንዱ ንቅሳት የአንድ ቡድን አባል መሆናቸውን እና ያላቸውን ደረጃ የሚያሳይ ነው። ማንም ሰው ምንም ዓይነት የኑሮ ደረጃ ይኑረው ውበት እንዳለው ጉርድ ፎቶዋቸው ያመላክታል ።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

ጤናማ ልጅ

ዛይቱኒ በደስታ ጨቅላዋን ታቅፋለች ። ልጁም እናቱም ጤነኛ ናቸው። ዛይቱኒ ሆስፒታል እስክታገኝ ከምትኖርበት ቤት ጥቂት ሜትር ብቻ ነበር መሄድ የነበረባት ። ይህ ትንሽ ሆስፒታል ዲፍ በሚባል መንደር በኬንያ እና ሶማሊያ ድንበር ላይ ይገኛል ። ይህ በከተማው ያለ ብቸኛው የማዋለጃ ጣቢያ ነው።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

የህዝብ የቁጣ እርምጃ

አንድ ሰውዬ በደቡብ አፍሪቃ ኬፕታውን በአደባባይ መንገድ ላይ በገመድ ታስሮ ይጎተታል ። ከዛ በፊት የተናደዱ መንገደኞች ደብድበውታል ። የተደበደበውም ተንቀሳቃሽ ስልክ ሰርቀሃል ተብሎ ነው ። ፖሊስ በመጨረሻ ሰውየውን ሆስፒታል ወስዶታል ። ማንም ሰው ግን በቁጥጥር ስር አልዋለም ። በአግባቡ ጥፋተኛን ለፍርድ ማቅረብ እዚህ አልተለመደም።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

ማፈናቀል

እኚህ እናት ከ 7 ልጆቻቸው ጋ መንገድ ላይ ያለቅሳሉ ። እሳቸው እና ቤተሰባቸው ከሚኖሩበት የቻድ መዲና ንጃሜና በጉልበት ተባረዋል ። መኖሪያ ቤታቸው የሚገኝበት ቦታ ላይ ዘመናዊ ሆቴል ይሰራል ተብሏል ። ለዚህ ሆቴል ሥራ ሲባል ከ670 ሰዎች በላይ ከመኖሪያ ቤታቸው ተፈናቅለዋል ። እኚህን ወይዘሮም ጨምሮ አንዳቸውም ካሳ አልተሰጣቸውም።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

የድብደባ ቅጣት

የኬንያ ሰላም አስከባሪዎች ቦኒፌስ ዋንጊ የተባለውን የመብት ተሟጋች ተሸክመው ይወስዳሉ ። ይህ የሆነውም የሰራተኛ ማህበር አባልን « ከሃዲ» ሲል በመሳደቡ ነው ። ዋንጊ በዚህ ሰበብ በፖሊስ ድብደባና መታሰር ገጥሞታል ። በደሉ ሀሳቡን በነፃ የመግለፅ ሰብዓዊ መብቱን ተጠቅሞ በመናገሩ ነው ።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

የውሃ ችግር

በሰሜን ጋና የጃቶክሮም መንደር ነዋሪዎች ከተገደበ የውሃ ማጠራቀሚያ ውሃ ለማምጣት በኪሎ ሜትር የሚለካ ርቀት መጓዝ አለባቸው። እርሻቸው አጠገብ የሚገኘው ወንዝ ደርቋል ። ከብቶችም የተጠራቀመውን ውሃን ስለሚጠጡ ለመጠጥ አይሆንም። በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ጋናውያን እስካሁን ንፁህ የመጠጥ ውሃ አያገኙም።

የአፍሪቃ ትኩረት - የመገናኛ ብዙኃን ሽልማት

በቂ ያልሆነ የአደጋ መከላከያ

ኬፕታውን ደቡብ አፍሪቃ ውስጥ አንድ ወጣት ከአንዱ አነስተኛ መፀዳጃ ቤት ወደ ሌላው ይዘላል ። በኬፕታውን ዙሪያ በሚገኙ ጎስቋላ ሰፈሮች የሚኖሩ ሰዎች መፀዳጃ ክፍል ማግኘት ጭራሽ የማይታሰብ ነው ። የከተማው መፀዳጃ ቤቶች በሙሉ ፣ ከመጠን በላይ የሞሉና የቆሸሹ ናቸው ። ሰዎች ባለው ከፍተኛ ወንጀል ሳቢያ ከቤታቸው ወጥተው መፀዳጃ ቤት ከመሄድ ይልቅ ቤታቸው ውስጥ በፖፖ መፀዳዳቱን ይመርጣሉ።

Albanian Shqip

Amharic አማርኛ

Arabic العربية

Bengali বাংলা

Bosnian B/H/S

Bulgarian Български

Chinese (Simplified) 简

Chinese (Traditional) 繁

Croatian Hrvatski

Dari دری

English English

French Français

German Deutsch

Greek Ελληνικά

Hausa Hausa

Hindi हिन्दी

Indonesian Indonesia

Kiswahili Kiswahili

Macedonian Македонски

Pashto پښتو

Persian فارسی

Polish Polski

Portuguese Português para África

Portuguese Português do Brasil

Romanian Română

Russian Русский

Serbian Српски/Srpski

Spanish Español

Turkish Türkçe

Ukrainian Українська

Urdu اردو