دیده‌بان حقوق بشر: ​​​​​​​ایران از کودکان افغان در جنگ سوریه استفاده می‌کند

سازمان دیده‌بان حقوق بشر در گزارشی درباره کودکان سرباز اعلام کرد که ایران از کودکان افغان مهاجر برای جنگ در سوریه استفاده کرده است. این نهاد حقوق بشر اعزام کودکان زیر ۱۵ سال به صحنه جنگ را "جنایت جنگی" می‌داند.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر روز یکشنبه (۹ مهر / ۱ اکتبر)  اعلام کرده است که کودکان چهارده ساله افغان در لشکر فاطمیون عضویت دارند. لشکر فاطمیون گروه مسلحی است که اعضایش را تنها افغان‌ها تشکیل می‌دهند. این لشکر که تحت حمایت ایران است، در جنگ داخلی در سوریه در کنار نیروهای دولتی این کشور می‌جنگد.

این کودکان افغان پس از فعال شدن در سپاه پاسداران ایران به لشکر فاطمیون فرستاده می‌شوند؛ لشکری با ۱۴ هزار عضو که همگی شهروندان افغانستان هستند. روزنامه‌های ایرانیِ نزدیک به دولت، فاطمیون را گروهی از نیروهای داوطلب افغان معرفی کرده‌اند.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

سنگ قبر کودکان افغان

دیده‌بان حقوق بشر با بررسی سنگ قبرها در گورستان‌های مختلف ایران اعلام کرده است که دست‌کم هشت قبر را در ایران یافته که به کودکان افغان تعلق داشته‌اند؛ کودکانی که در جنگ داخلی سوریه کشته شده‌اند.

موضوع‌های مرتبط

سارا لی ویتسون، مدیر بخش خاورمیانه‌ی دیده‌بان حقوق بشر، در گزارشی که روز یکشنبه (۹ مهر / ۱ اکتبر) منتشر شد، اعلام کرده است که مقامات ایران باید از همه‌ی کودکان محافظت کنند و کسانی را که مسئول به‌کارگیری کودکان افغان هستند به پاسخگویی وادارند.

خانم واتسون همچنین تاکید کرده است که "ایران باید فورا استفاده از کودک‌سربازان را متوقف کند و همه کودک افغان را که برای جنگ به سوریه اعزام کرده، بازگرداند".

سازمان دیده‌بان حقوق بشر در این گزارش به نقل از رسانه‌های ایرانی اشاره می‌کند به اینکه دست‌کم شش سرباز- کودک افغان دیگر نیز در سوریه کشته شده‌اند.

گرچه اغلب نوشته‌های روی سنگ قبرها حاکی از آن هستند که کشتگان افغان سن‌شان بیش از ۱۸ سال بوده، اما چندین عضو خانواده کشتگان جنگ سوریه در صحبت با مقامات ایرانی اعلام کرده‌اند که سن نوشته شده روی سنگ قبر خویشاوندان‌شان صحیح نیست. آنها گفته‌اند شاید این کودکان برای پیوستن به لشکر فاطمیون و رفتن به میدان‌های جنگ سوریه، سن خود را به غلط بالای ۱۸ سال گفته‌اند.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر براین نظر است که این امر نشان می‌دهد نمونه‌های بیشتری از به‌کارگیری کودکان توسط ایران برای جنگ در سوریه وجود دارد.

خبر و تصاویر منتشر شده از "ششمین یادواره کشوری کودک" با عنوان "فتح تل‌آویو" و با هدف نشر "ارزش‌های دفاع مقدس" در لامرد استان فارس تامل‌انگیز است. احمد عابدی، دبیر ششمین یادواره کشوری کودک در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) گفته است که نسل چهارم از جامعه هدف این یادواره هستند.

به گفته دبیر "ششمین یادواره کشوری کودک": «طبق آیات قرآن و روایات اهل بیت هرچه در دل کودک کاشته شود برداشت می‌شود». کودکان سرمایه و آینده یک کشور هستند. آیا این تصاویر آینده ایران است؟

به گفته مسئولان، سناریوی این یادواره که بیش از ۱۲۰۰ دانش‌آموز در آن شرکت می‌کنند، شامل "شبیه‌سازی عملیات آزادسازی بیت‌المقدس تا فتح تل آویو" است و دانش‌آموزان شرکت‌کننده در قالب سه گروه عضو بسیج خواهند شد.

از سال ۲۰۰۲ سازمان ملل روز (۱۲ فوریه / ۲۳ بهمن) را روز "کودکان سرباز" نامیده و از همه کشورها خواسته است از کودکان برای اقدامات نظامی استفاده نشود. این تصاویر درست یک روز بعد از "روز کودکان سرباز" از سوی خبرگزاری مهر منتشر شدند.

چند ماه پیش از انتشار تصاویر کودکان ایرانی در حین آموزش نظامی برای "فتح تل‌آویو"، تصاویری از گروه تروریستی دولت اسلامی (داعش) منتشر شد که آن‌ها نیز در حال آموزش نظامی به کودکان بودند. خبر و تصاویر آن در تقریبا تمامی سایت‌ها و رسانه‌های ایرانی منتشر شد.

گرچه ایران در سال ۲۰۱۰ پروتکل الحاقی کنوانسیون حقوق کودک درباره ممنوعیت شرکت کودکان در درگیری‌های مسلحانه را امضا کرده، اما هنوز هم کودکان ایرانی در مدارس و در اینجا، "پارک جنگلی لامرد" واقع در استان فارس آموزش نظامی می‌بینند.

موضوع اصلا بر سر سیاست خصومت‌آمیز دو کشور در مقابل هم نیست، زیرا این دو کشور دارای ارتش‌‌هایی هستند که نیروهای "بالغ" در آن عضویت دارند. هر نام دیگری هم می‌تواند در اینجا جایگزین "اسرائیل و تل آویو" شود. موضوع در اینجا "سوءاستفاده از کودکان" است.

واقعا چرا باید کودکان ایرانی را برای جنگ آماده ‌کنند؟ کودکانی که باید با روحیه خوش‌بینی و سازندگی پرورش یابند تا بتوانند آینده کشورشان را بسازند. چرا باید روان کودکان را با دغدغه جنگ و نابودی و "شهادت" به آشوب کشید؟

هنوز چند روزی از سخنان حسن روحانی، رئیس جمهور ایران در دیدار با پاپ، رهبر کاتولیک‌های جهان نگذشته بود که این تصاویر منتشر شدند. او تاکید کرده بود: "ادیان الهی مروج صلح و پرهیز از خشونت و افراطی‌گری هستند". حسن روحانی ملت‌ها و کشورهای جهان را به تلاش فراگیر برای استقرار صلح در جهان فراخوانده و خواستار همراهی بین‌المللی برای رفع آلام بشری و توقف جنگ شده بود.

متخصصان بارها هشدار داده‌اند که با ترویج خشونت دور نیست که " کلاشنیکوف‌های پلاستیکی" جایشان را به سلاح‌های واقعی، قمه، چماق، نزاع‌های خیابانی، سرقت مسلحانه، اسیدپاشی و غیره بدهند. معضلی که جامعه ایران در سال‌های اخیر بیش از پیش با آن روبرو بوده است.

در جامعه‌ای که نمایش آلات موسیقی در شبکه‌های تلویزیونی آن با سانسور روبرو می‌شود، نمایش تصویر کودکان با اسلحه و در حین آموزش نظامی با هیچ محدودیتی روبه‌رو نیست.

کدام خطرناک‌تر است، آلات موسیقی یا سلاح؟

وظیفه هر جامعه پرورش کودکان خود برای ساختن جامعه‌ای آرام و صلح‌آمیز است. سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد (یونسکو) در اساسنامه‌اش بر اهمیت آموزش و پرورش صلح‌آمیز تاکید کرده است: «آن جا که جنگ‌ها در ذهن انسان‌ها آغاز می‌شوند، دفاع از صلح نیز باید در ذهن آن‌ها ساخته شود». اجرای چنین برنامه‌هایی در ایران دقیقا در جهت خلاف این خواسته است.

کودک باید بازی کند، شاد باشد، به مدرسه برود و آموزش ببیند. ایجاد فضای جنگ و کشتار برای کودکان یعنی نابود کردن روان آن‌ها. پرورش توأم با نفرت و خشونت نه تنها برای آن‌ها بلکه برای جامعه نیز اثرات ناگواری به همراه خواهد آورد.

سوءاستفاده از پناهجویان

در گزارش دیده‌بان حقوق بشر آمده است که دولت ایران از پناهندگان افغان سوءاستفاده می‌کند و آنها را با امید کسب وضعیت قانونی برای خانواده‌شان برای جنگیدن در سوریه "داوطلبانه" می‌پذیرد. به این ترتیب خانواده رزمندگانی که در سوریه می‌جنگند یا در این جنگ زخمی شده‌اند یا به اسارت برده شده‌اند، از دولت ایران اجازه اقامت دریافت می‌کنند.

افغانستان پس از سوریه بالاترین شمار مهاجران را در سراسر جهان دارد. وزارت کشور ایران تخمین می‌زند که دو و نیم میلیون پناهجوی افغان در ایران زندگی می‌کنند و بسیاری از آنها اجازه اقامت ایران را ندارند.

طبق اساسنامه‌ی دیوان بین‌المللی کیفری که از آن به اختصار با عنوان اساسنامه رم یاد می‌شود، "سربازگیری یا جذب کودکان زیر پانزده سال به نیروهای مسلح ملی یا استفاده از آنها برای مشارکت فعال در نبردها" جنایت جنگی محسوب می‌شود. ایران گرچه عضو اساسنامه‌ی رم نیست، اما متعهد به حقوق بین‌الملل عرفی است که می‌گوید به‌کارگیری کودکان زیر پانزده سال جنایت جنگی است.

پروتکل انتخابی پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک درباره‌ی شرکت کودکان در درگیری‌های مسلحانه که در ۱۲ فوریه‌ی ۲۰۰۲ اجرایی شد، اعلام کرده که هجده سال حداقل سن برای مشارکت مستقیم در درگیری‌هاست.

ایران پروتکل انتخابی را امضا کرده اما مجلس این کشور هنوز برای تصویب آن رأی‌گیری نکرده است. ایران البته اعلام کرده که پذیرش پیمان‌نامه‌ی حقوق کودک مشروط بر آن است که مفاد آن در صورت تعارض با قوانین داخلی و موازین اسلامی، از طرف ایران لازم‌الاجرا نباشد.

دیده‌بان حقوق بشر خواستار آن است که سازمان ملل در باره‌ی به‌کارگیری کودکان از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تحقیق کند و دبیر کل این سازمان جهانی باید بر اساس شواهد موجود این سازمان را به فهرست سالانه‌ی نقض‌کنندگان حقوق کودک اضافه کنند.

جنگ داخلی سوریه

خانه‌های ویران، کشتگان و زخمیان بسیار از اعضای خانواده و دوستان. کودکان از جنگ داخلی سوریه در امان نمانده‌اند. آنها مجبور به شرکت در جنگی ناخواسته شده‌اند. آنها باید بجنگند تا زنده بمانند تا شاید روزی کشورشان نجات یابد.

سازمان تروریستی "دولت اسلامی"

جریان تروریستی موسوم به "دولت اسلامی" از جنایت در مقابل چشمان کودکان پروایی ندارد. سازمان ملل متحد اعلام کرده که این سازمان تروریستی از کودکان به عنوان سوءقصدکننده انتحاری یا حفاظ انسانی برای اعضای خود استفاده می‌کند. بعضی از کودکان در "دولت اسلامی" مجبور می‌شوند کودکان یا افراد دیگر را به قتل برسانند. این سازمان تروریستی اما گویی جذبه خاصی برای جوانان دارد.

کودک‌−سربازان در آفریقا

یونیسف، صندوق کودکان سازمان ملل متحد در گزارشی در باره کودک-سربازان اعلام کرده که شورشیان و گروه‌های شبه‌نظامی نزدیک به دولت‌ها از کودکان سوءاستفاده کرده و آنها را برای شرکت در درگیری‌های نظامی تربیت می‌کنند. آنها به کودکانی روی می‌آورند که یا یتیم هستند، یا خانواده‌شان حاضر به فروش آنها می‌شوند یا از خانواده بیرون رانده شده‌اند. بسیاری از این کودکان با تجاوز جنسی نیز روبرو می‌شوند.

۲۵۰ هزار کودک در جنگ‌ها شرکت دارند

کشورهایی چون سودان، سودان جنوبی، چاد و سومالی از جمله کشورهای آفریقایی هستند که در آنها کودکان مجبور به شرکت در جنگ شده‌اند. سازمان ملل متحد بر این نظر است که ۲۵۰ هزار کودک در جنگ‌ها و درگیری‌های نظامی شرکت دارند. یونیسف، صندوق کودکان سازمان ملل متحد در گزارش خود ذکر کرده که ۵۲ گروه نظامی و شبه‌نظامی در ۲۳ کشور جهان از کودکان در جنگ‌های‌شان سوءاستفاده می‌کنند.

اعتیاد راهی است برای به خدمت گرفتن کودکان

نینجا چاربونو، یکی از اعضای یونیسف، صندوق کودکان سازمان ملل متحد، در مصاحبه با دویچه وله می‌گوید متاسفانه به خدمت گرفتن کودکان برای گروه‌های مسلح مزایای فراوانی دارد و ادامه می‌دهد: «این کودکان، سربازانی کم هزینه‌اند و آنها را می‌توان به سهولت تحت تاثیر قرار داد، معتاد کرد و با فیلم‌های تبلیغاتی کاری که باید انجام دهند را به آنها یاد داد. زندگی این کودکان با ترسی دائمی همراه است.»

کمک گروه‌های صلح سازمان ملل متحد

کودک-سربازان گاهی موفق به فرار از گروه‌های نظامی می‌شوند یا ارتش کشورها این سربازان را آزاد می‌کند. این سربازان سلاح‌های خود را به گروه‌های صلح سازمان ملل متحد تحویل می‌دهند و در ازای آن غذا و مراقبت‌های پزشکی دریافت می‌کنند. بیشتر این کودک-سربازان بیماری‌های گوناگونی دارند. آنها از سوء تغذیه رنج می‌برند، زخم‌هایی بر بدن دارند، دچار بیماری‌های مقاربتی و روحی هستند یا به مواد مخدر معتادند.

بازگشت به زندگی جدید

کودک-سربازان از ریشه خود جدا شده‌اند. برای آنها مشکل است آنچه تجربه کرده‌اند را هضم کنند. جسم و روح آنها زخم‌هایی عمیقی برداشته‌ است. به همین جهت نیز بسیار ضروری است که این کودکان بار دیگر به دامان جامعه بازگردند. کودک-سربازان قبل از بازگشت به خانواده‌های‌شان به کلاس‌های درس می‌روند، اما مسئولان خوب می‌دانند تا زمانی که درگیری‌ها باقی است، نجات این کودکان بسیار دشوار خواهد بود.

تحلیل تجربیات

شینا کایتتسی، یکی از دخترانی است که موفق شده بار دیگر زندگی قبل از سربازی را به دست آورد. او به عنوان نویسنده در کتابی به شرح وقایعی پرداخته که در دوران شرکت در درگیری‌های نظامی در اوگاندا به سرش آمده است. کتاب او با نام "اشک‌هایی میان آسمان و زمین" همچنین پردازش این وقایع دردناک را پس از فرار به نروژ نشان می‌دهد.

کودک-سرباز گذشته، خواننده رپی در خدمت صلح

امانوئل جال نیز دوران کودک −سربازی خود را پشت سرگذاشته است. او امروز یک خواننده هیپ‌هاپ با شهرتی جهانی است. او به رغم سرزندگی به هنگام اجرای برنامه وقایع دردناکی که در کودکی به عنوان کودک سرباز به سرش آمده را فراموش نکرده است. شعرهای او به موضوع جنگ سودان می‌پردازند. او می‌گوید با متن شعرها می‌توان مردم را به کشتنِ هم یا به صلح در کنار هم تهییج کرد.

روز دست سرخ

پروتکل تکمیلی کنوانسیون حقوق کودکِ سازمان ملل متحد در باره کودکان و درگیری‌های نظامی را ۱۵۰ کشور امضا کرده‌اند. روز دوازدهم فوریه ۲۰۰۲ این پروتکل تکمیلی اجرایی شد. از آن زمان همه‌ساله در این روز در سراسر جهان مراسمی به نام " روز دست سرخ" برگزار می‌شود که در آن اثر دست‌هایی به رنگ سرخ در سراسر جهان به یاد کودک-سربازان جمع آوری می‌شوند.

کودک-سرباز کیست؟

برمبنای کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل متحد مصوب سال۱۹۸۹ سربازانی که سن‌شان زیر ۱۵ سال باشد به عنوان کودک-سرباز شناخته می‌شوند. حداقل سن خدمت وظیفه در سال ۲۰۰۲ میلادی ۱۸ سال تعیین شد. سازمان‌های حقوق بشری بر این نظرند که کلیه سربازان و نیروهای کمکی آنها که زیر ۱۸ سال سن داشته باشند، کودک-سرباز هستند.