ساکنان اورشلیم در مورد تصمیم ترامپ چه فکر می‌کنند؟

تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا برای به رسمیت شناختن اورشلیم (بیت‌‌المقدس) به عنوان پایتخت اسرائیل انتقاد جامعه جهانی را برانگیخته است. ساکنان اورشلیم چه فکر می‌کنند؟ خبرنگار دویچه‌وله با شماری از آنها گفتگو کرده است.

آسمان اورشلیم خاکستری و طوفانی بود که خبر رسید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا به وعده انتخاباتی خود عمل می‌کند و سفارت آمریکا در اسرائیل را از تل‌آویوو به اورشلیم منتقل می‌کند. آمریکا حال، با به رسمیت شناختن اورشلیم به عنوان پایتخت اسرائیل آغاز فصل تاز‌ه‌ای را در تاریخ این شهر رقم زده است. جامعه جهانی تا کنون خواستار آن بود که سرنوشت اورشلیم در مذاکرات صلح میان اسرائیل و فلسطینیان روشن شود.

تسانا ریتسنیک، زن جوانی که از خیابان یافا در بخش غربی شهر اورشلیم عبور می‌کند می‌گوید: «من واقعأ خوشحالم. بله! احساس خوشبختی می‌کنم که بالاخره یک سیاستمدار بزرگ دنیا این تصمیم را عملی کرد.» اسرائیل از سال‌ها پیش خواستار به رسمیت شناخته شدن اورشلیم به عنوان پایتخت کشور یهود بود و برآورده نشدن این خواست را یک "بی‌عداتی تاریخی" می‌دانست.

تسانا می‌گوید: «اورشلیم پایتخت کشور یهود و اسرائیل است. باید اینطور باشد.این اتفاق باید خیلی پیشتر از اینها می‌افتاد.» ایالات متحده آمریکا، مهمترین متحد اسرائیل حال با تصمیم دونالد ترامپ، آرزوی دیرینه دولت اسرائیل را برآورده کرده است.  

پایتخت "ابدی و غیرقابل تقسیم"

اسرائیل رسمأ اورشلیم را "پایتخت ابدی و غیرقابل تقسیم" خود می‌داند و بر تمام این شهر ادعای مالکیت دارد؛ حتی بر بخش شرقی شهر که در جنگ شش روزه سال ۱۹۶۷ توسط ارتش اسرائیل اشغال و به این کشور ضمیمه شد. این اقدام اسرائیل هرگز از سوی جامعه جهانی پذیرفته نشد و همین علت هم سفارت‌خانه‌های تل‌آویو به اورشلیم منتقل نشدند. فلسطینی‌ها خود را مالک شرق اورشلیم می‌دانند و آن را پایتخت کشور مستقل فلسطین می‌خوانند. 

Jerusalem Sarah Partouche

سارا پارتوشه، متولد اورشلیم از تصمیم دونالد ترامپ خوشحال است

سارا پارتوشه اما تصمیم دونالد ترامپ را تصمیم درستی می‌داند و می‌گوید: «من ۴۵ سال است که اینجا زندگی می‌کنم؛ از وقتی چشم به دنیا باز کردم. به عنوان یک اورشلیمی باید بگویم که وقت آن رسیده است که دنیا اورشلیم را به عنوان پایتخت ما به رسمیت بشناسد.»

اما همه ساکنان غرب اورشلیم با نظر او موافق نیستند. رهگذری که از کنار سارا عبور می‌کند: «نه! چنین تصمیمی برای زندگی مسالمت‌آمیز کنار یکدیگر هیچ خوب نیست و وضعیت را از چیزی که هست، سخت‌تر می‌کند.»

راویت بن‌نعیم چند قدم آنطرفتر می‌گوید: «برای من اورشلیم پایتخت اسرائیل است. مهم نیست که دیگران چه می‌گویند. اما مطمئن نیستم که انتقال سفارت‌خانه هم به اینجا کار درستی باشد. این کار فقط هرج‌ومرج بیشتری درست می‌کند.» 

بهت و حیرت در شرق اورشلیم

برای ساکنان شرق اورشلیم تصمیم رئیس‌‌جمهور آمریکا یک نومیدی تلخ دیگر است. ابومحمد که صبح زود در کافه‌ای در محله دروازه دمشق نشسته و روزنامه می‌خواند می‌گوید :«هیچ‌چیز عوض نمی‌‌شود. واقعیت این است که دنیا مدتهاست که اورشلیم را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخته است؛ از سال ۱۹۶۷ شرق اورشلیم اشغال شد تا به حال. حالا هم هیچ اتفاقی نمی‌افتد. فرقی نمی‌کند که سفارت آمریکا اینجا باشد یا نه.»

شیناز سالم اما مثل ابومحمد فکر نمی‌کند. این زن فلسطینی-آمریکایی این‌روزها برای دیدار اقوامش به اورشلیم آمده است. او می‌گوید: «آقای ترامپ هیچ اطلاعی از وضعیت زندگی مردم این شهر ندارد. اینجا خانه ماست و نمی‌شود که به همین سادگی به یک طرف بخشیده شود.»  

Jerusalem Shinaz Salem

شیناز سالم فلسطینی-آمریکایی است و می‌گوید رئیس‌جمهور آمریکا نمی‌د‌اند چه می‌کند

کمی آنطرفتر هنا ابو غیث زن جوان فلسطینی که از صبح زود  به خیابان زده، خیلی روشن می‌گوید: « نه! اورشلیم نمی‌تواند تنها پایتخت اسرائیل باشد. اورشلیم پایتخت فلسطین است. اینجا مال ماست.»

موضوع‌های مرتبط

اینجا بسیاری نگران هستند که با تصمیم دونالد ترامپ موج تاز‌ه‌ای از خشونت به راه افتد. گروه‌های فلسطینی خواستار سه روز تظاهرات شده‌اند آن‌ هم نه فقط در مناطق فلسطینی‌نشین اورشلیم بلکه برابر تمام سفارت‌های آمریکا در خارج از اسرائیل. اسماعیل هنیه، رهبر گروه حماس حتی تصمیم دونالد ترامپ را "اعلان جنگ به فلسطینی‌ها" توصیف کرده است.

سحر حمودهیکی از ساکنان شرق اورشلیم می‌گوید: «ترامپ رئیس‌جمهور آمریکاست. برای من فرقی نمی‌کند که چه کار می‌کند. اما قابل پیش‌بینی است که وضعیت به تنش کشیده شود. اینجا همه از این مطمئن هستند.» 

اقدامی نمادین با پیامدهای بسیار

بسیاری از کشورهای جهان با تصمیم دونالد ترامپ موافق نیستند، حتی نزدیک‌ترین متحدان این کشور هم از اقدام یک‌جانبه آمریکا اننقاد کرده‌اند. محمودعباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین سه‌شنبه شب پس از یک گفتگوی تلفنی با دونالد ترامپ اعلام کرد که که فلسطینی‌ها حاضر نیستند از حق مالکیت خود بر شرق اورشلیم که پایتخت آینده یک کشور مستقل فلسطینی خواهد بود، دست کشند.

Israel - Jerusalem - Altstadt

کافه‌ای در یکی از محله‌های قدیمی اورشلیم

پادشاه اردن ملک عبدالله که به عنوان حافظ امکان مذهبی مسلمانان در بخش اشغالی شرق اورشلیم است نقشی تعیین کننده در وضعیت کنونی دارد به رئیس‌جمهور آمریکا هشدار داده است که تصمیم او می‌تواند موجب بی‌ثباتی در تمام خاورمیانه شود. پادشاه عربستان ملک سلمان هم در یک گفتگوی تلفنی با رئیس‌جمهور آمریکا به او گفته است که چنین تصمیمی می‌تواند احساسات مسلمانان سراسر جهان را تحریک ‌کند.

کشورهای اروپایی از جمله آلمان و فرانسه نیز از آمریکا خواسته بودند سفارت خود را به اورشلیم منتقل نکند.البته در عمل تغییر سریعی رخ نخواهد داد. جابه‌جایی پایتخت احتمالأ چند سال طول خواهد کشید. آمریکا ابتدا باید زمین مناسبی برای ساخت ساختمان سفارت در اورشلیم پیدا کند. کاخ سفید اعلام کرده است که تصمیم رئیس‌جمهور آمریکا آغاز پروسه‌ای طولانی است. اما تصمیم نمادین دونالد ترامپ پیامدهای بسیاری خواهند داشت.

یک زن فلسطینی که از کنار من عبور می‌کند، می‌گوید: «آنها به پایتختی که آرزو داشتند می‌رسند. اما تکیلف ما چه می‌شود؟ نمی‌دانم! هیچ‌کس نمی‌داند که از حالا به بعد چه اتفاقی خواهد ‌افتاد.» 

تانیا کرمر (Tania Krämer) خبرنگار دویچه‌وله


تاریخ

اورشلیم (بیت‌المقدس)، شهر داوود

آن گونه که در عهد عتیق روایت شده، داود، پادشاه قوم بنی‌اسرائیل اورشلیم را حدود یکهزار سال پیش از میلاد مسیح از دست یبوسیان (تیره‌ای از کنعانیان) آزاد ساخت. او اورشلیم را به مرکز حکمرانی و کانون دینی قلمرو خود بدل کرد. طبق روایت انجیل سلیمان، فرزند او، تلاش‌های پدرش در راستای گسترش اورشلیم را ادامه داد و معبد مقدس یا هیکل سلیمان را که به معبد اول معروف است، در این شهر بنا کرد.

تاریخ

بازگشت به اورشلیم در دوران کوروش کبیر

نبوکد نصر دوم (بخت نصر)، پادشاه بابل در سال‌های ۵۹۷ و ۵۸۶ پیش از میلاد اورشلیم را تسخیر کرد و دست به نابودی معبد "هیکل سلیمان" در این شهر زد. او پس از فتح اورشلیم همچنین دستور حبس یهودیان را داد و بسیاری از آنان را آواره کرد. کوروش کبیر، پادشاه هخامنشی، پس از آنکه بابل را به تصرف خود درآورد به یهودیان اجازه داد که به بیت‌المقدس بازگردند، معبد اول را بازسازی کنند و همچنین کنیسه بسازند.

تاریخ

اورشلیم در دوران روم و بیزانس

اورشلیم از سال ۶۳ پس از میلاد مسیح تحت سلطه روم باستان بود. یهودیان در این دوران دست به مقاومت در برابر امپراتوری روم زدند. در سال ۶۶ میلادی بود که جنگ بین یهودیان و رومیان آغاز شد. این جنگ که چهار سال طول کشید، با پیروزی رومیان و نابودی دوباره معابد اورشلیم پایان یافت. حکومت‌های روم و بیزانس در مجموع حدود شش قرن بر اورشلیم حکم راندند.

تاریخ

فتح اورشلیم به دست اعراب

اعراب در جریان گسترش دین اسلام موفق به فتح اورشلیم شدند. به دستور عمر، خلیفه مسلمانان بود که اورشلیم در سال ۶۳۷ میلادی محاصره و در نهایت تسخیر شد. در دوران سلطه مسلمانان بر اورشلیم جنگ قدرت میان حکمرانان حاکم بود و چهره‌های گوناگونی که با هم دشمنی داشتند، زمام امور در این شهر را به دست گرفتند.

تاریخ

جنگ‌های صلیبی

گسترش سلطه و قلمرو سلجوقیان از سال ۱۰۷۰ میلادی به بعد نگرانی پادشاهان قلمروهای مسیحی را برانگیخت و سبب شد که پاپ اوربان دوم، مسیحیان را به جنگ صلیبی فراخواند. مسیحیان در طی ۲۰۰ سال دست به پنج جنگ صلیبی زدند تا اورشلیم را فتح کنند. تلاش‌های آنان گاه نتیجه‌بخش بود، اما در سال ۱۲۴۴ میلادی مسلمانان بار دیگر توانستند این شهر مقدس را به تصرف خود درآورند و بر آن حکم برانند.

تاریخ

عثمانیان و سلطه بریتانیا

عثمانیان پس از فتح عربستان و مصر اورشلیم را در سال ۱۵۳۵ میلادی به یکی از مراکز دستگاه اداری خود بدل کردند. این شهر در نخستین دهه پس از تصرف عثمانیان شاهد شکوفایی و رونقی اقتصادی بود. در سال ۱۹۱۷ و در پی فروپاشی امپراتوری عثمانی، قلمرو فلسطین و به این ترتیب اورشلیم تحت کنترل بریتانیا قرار گرفت.

تاریخ

شهری دو پاره

بریتانیا پس از پایان جنگ جهانی دوم به حکمرانی خود بر فلسطین پایان داد. سازمان ملل متحد به تقسیم فلسطین رأی مثبت داد تا بازماندگان هولوکاست وطنی جدید بیابند. شماری از کشورهای عربی در پی این تصمیم علیه اسرائیل وارد جنگ شدند و بخشی از اورشلیم را به تصرف خود درآورند. تا سال ۱۹۶۷ اورشلیم به بخش غربی (اسرائیلی) و بخش شرقی (اردنی) تقسیم شده بود.

تاریخ

تصرف اورشلیم توسط اسرائیل

اسرائیل در سال ۱۹۶۷ و در جریان جنگ شش روزه علیه مصر، اردن و سوریه موفق شد شبه‌جزیره سینا، نوار غزه، کرانه باختری رود اردن، بلندی‌های جولان و اورشلیم شرقی را به تصرف خود درآورد. چتربازان اسرائیلی توانستد به بخش قدیمی اورشلیم رخنه کنند و برای نخستین بار از سال ۱۹۴۹ به این سو جلوی دیوار ندبه بایستند. اسرائیل به این ترتیب اداره بخش شرقی اورشلیم را برعهده گرفت.

تاریخ

امکان زیارت برای مسلمان

اسرائیل از آن زمان به مسلمانان اجازه داده که به کوه زیتون، واقع در بخش شرقی اورشلیم برای زیارت بروند و از مسجد الاقصی بازدید و در آنجا عبادت کنند. مجموعه مسجد الاقصی اکنون در منطقه‌ای قرار دارد که اداره آن را مسلمانان عهده‌دار هستند و زیر نظر مفتی اورشلیم اداره می‌شود. مسجدالاقصی سومین زیارتگاه مهم مسلمانان پس از مسجدالحرام و مسجدالنبی در مکه و مدینه ‌است.

تاریخ

وضعیت نامشخص

اورشلیم تا به امروز یکی از موانع میان اسرائیل و فلسطین در راه رسیدن به صلح است. اسرائیل در سال ۱۹۸۰ اعلام کرد که اورشلیم "پایتخت ابدی و تقسیم‌ناپذیر" این کشوراست. پس از آنکه اردن در سال ۱۹۸۸ از حق مالکیت کرانه باختری و اورشلیم شرقی چشم پوشید، دولت فلسطین اعلام موجودیت کرد و بخش شرقی اورشلیم را پایتخت خود دانست. وضعیت حقوقی اورشلیم یکی از مهمترین موضوعات در مناقشه اسرائیل و فلسطینیان محسوب می‌شود.