Антикорупциската блее пред власта, р'жи на опозицијата

ДКСК одработува за власта на два начина: со молк и нечинење кога се во прашање претставници на власта, а со гласност и чинење кога е во прашање создавање перцепција за корумпираност кај опозицијата, укажуваат експерти.

Селективна, затворена, продолжена рака на власта... Овие епитети ги заработи и потврди Државната комисија за спречување на корупција (ДКСК), која вчера побара од Основното јавно обвинителство во Скопје да отвори истрага против министерот за внатрешни работи Оливер Спасовски за незаконско распоредување и унапредување на вработени во МВР, по распишувањето на изборите. Според ДКСК, со тоа бил прекршен член 8-а од Изборниот законик. Спасовски ги отфрли заклучоците на Комисијата и изјави дека сите распоредувања во МВР потпишани од него, се направени во согласност со измените на Законот за Влада и пред донесувањето на одлуката за распишување избори. Но, Комисијата смета дека претставките против министерот Спасовски се основани.

Политички перформанс

Антикорупциските експерти не се изненадени од постапката на ДКСК. Во неа гледаат само уште една децидна потврда дека Комисијата не е посветена на антикорупциски практики, туку на заштита на интересите на власта. Според Драган Малиновски, поранешен член на ДКСК, во изминативе години видлив е еден феномен кај ДКСК.

„Таа одработува за власта на два начина: со молк и нечинење кога се во прашање случаи поврзани со претставници на власта, а со гласност и чинење кога е во прашање создавањето перцепција за корумпираност кај лица од опозицијата. Од ДКСК упорно одбиваат да се зафатат со случаи на корупција кои го одбележуваат поведението на власта и такви примери досега има во изобилство. Доволно е само да го спомнам проектот 'Скопје 2014' за кој воопшто не пуштија глас. Се огласуваат исклучиво во предизборен период, само за да одработат со критики на сметка на опозицијата“, вели Малиновски. 

Како илустрација го посочува „постапувањето“ на ДКСК во 2013 година, еден ден  пред изборниот молк за локалните избори.

„Тогаш излегоа со соопштение дека поднесуваат кривична пријава за кандидатот за градоначалник Андреј Жерновски, заради наводен прикриен имот во анкетниот лист. Еве, за неколку месеци повторно ќе има локални избори. Значи, четири години по таа пријава, нема никаква информација за 'делото', што упатува дека тоа било направено само со тенденција да се создаде перцепција за корупција кај опозициските кандидати“, укажува Малиновски.

Индиција за ваквиот манир, според него, е и „несвојствениот начин“ на кој вчера постапувала ДКСК во врска со претставките за Спасовски - со јавна седница за одредени точки, што досега не било практика. 

„Целта е да се направи јавен 'перформанс'. ДКСК е целосно затворена и нетранспарентна институција, која станува 'транспарентна' само кога треба да се прекори опозицијата“, дециден е Малиновски.

Оливер Спасовски ги отфрли заклучоците на Комисијата

Многу проекти, малку резултати

ДКСК е една од институциите во која се слеаја многу европски пари за зајакнување на националните механизми за превенција и борба против корупцијата. Меѓу последните, е „успешно завршениот“ твининг -проект финансиран од Европската Унија во рамките на ИПА, за што биле утврдени над 40 активности. Како што соопшти Комисијата, „активностите се однесувале на подобрување на правната и институционалната антикорупциска рамка, обуки за превенција и репресија на корупцијата, јакнење на свеста за спречување на корупцијата, финансирање на политичките партии и изборните кампањи, подобрување на постапувањето за конфискација и управување со незаконски стекнатиот имот, како и активности за креирање на ИТ-решенија за евидентирање и проверка на имотната состојба и статистичко следење на случаите на корупција и антикорупциските политики“.

Денес за „резултатите“ од сета таа богата активност, сведочи еден ноторен факт: транспарентноста на ДКСК е толку унапредена, што единственото лице посочено како одговорно за односи со јавноста не одговара на повиците. Ова, како и мандатната хибернација во која се наоѓа Комисијата, наидува на жестоки критики кај антикорупционерите.

„Што сѐ преспа ДКСК во изминатиот период? Тешко е да се најде нешто што не преспа“, вели поранешниот претседател на ДКСК, Воислав Зафировски.

„Имавме извонредни проекти, не ги реализираа. Програмата за работа до 2015 имаше индикатори на реализација и индикатори на успешна имплементација, но не слушнавме што од сето тоа е реализирано, а што не. ОЈО инертно се однесуваше кон пријавите што во тој период ги поднесовме (впрочем, затоа и бев сменет), против З. Миленковиќ, А. Алексовски и други... Проверете кога е одржана последната прес-конференција? Отсуствува отчетност во работата, што е основа за борба против корупцијата. И конечно, додека одекнуваа 'бомбите', можеби ОЈО во интерес на истрагата (ако воопшто воделе истрага) требало да молчи, но ДКСК не смееше да биде во длабок зимски сон по секоја објавена 'бомба'“, вели Зафировски.

Сите истраги на македонското СЈО

Катица Јанева

Катица Јанева беше избрана за Специјален Јавен обвинител на 15 септември 2015 година од страна на Советот на јавните обвинители, а нејзиниот тим се комплетираше со уште 12 обвинители на 4 ноември лани. Нејзиниот избор беше дел од Договорот од Пржино за што согласност дадоа сите лидери на политички партии и големо мнозинство пратеници во Собранието.

Сите истраги на македонското СЈО

Од шионажа до злосторничко здружување

Заклучно со март годинава, во првиот шестмесечен период од работењето, СЈО отворило вкупно 30 предмети против 80 лица. Кривичните дела кои им се ставаат на товар на осомничените и обвинетите се движат од Повреда на избирачко право, Злоупотреба на службена положба до Насилство, Шпионажа и Злосторничко здружување.

Сите истраги на македонското СЈО

Обработка на прислушуваните материјали

Во септември годинава, СЈО го претстави и вториот шестмесечен извештај за својата работа. Во меѓувреме, ова обвинителство брои 74 вработени. Во тој период, обвинителите преслушале и обработиле 55.240 аудио фајлови, односно 12 проценти од вкупно добиените прислушкувани материјали.

Сите истраги на македонското СЈО

Насилство и фалсификат

Паралелно со поднесениот втор Извештај за својата работа, СЈО ги обелодени и првите две обвиненија. Во првиот предмет, обвинети се седум лица - службеници на УБК кои го уништиле доказниот материјал за неовластеното прислушување. Во вториот, обвинети се 14 лица кои го поттикнувале или извршиле насилство при протестите пред општина Центар во јуни 2013 година. Меѓу нив е и експремиерот Груевски.

Сите истраги на македонското СЈО

Меѓународна поддршка

СЈО во меѓувреме добива отворена поддршка од претставниците на меѓународната заедница. Шефот на германската дипломатија Франк-Валтер Штајнмајер на 1 септември годинава порача дека е важно „СЈО да може непречено да продолжи со својата работа за разјаснување на обвинувањата за злоупотреба на моќта, за повторно да се засили довербата на македонското население во демократските институции на земјата“.

Сите истраги на македонското СЈО

Титаник- број 1.

Во февруари 2016, СЈО го обзнани својот прв случај, за изборни измами за кои постои сомнеж дека ги извршувала група која ја предводеле ексминистерката Јанкулоска, ексминистерот за транспорт Јанакиески и секретарот на Владата, Божиновски. Осомничени се за криминализација на изборниот процес со незаконско издавање лични карти и вметнување во избирачкиот список на лица, како и насилство, поткуп...

Сите истраги на македонското СЈО

ТНТ- Како се уриваше Космос

Во април 2016 година беше отворен случајот за незаконското уривање на комлексот „Космос“ на бизнисменот Фијат Цаноски. Иако првично не беа опфатени во истражната постапка, поради аболицијата од претседателот Ѓорге Иванов, осомничени во случајот „ТНТ“ се и експремиерот Груевски, ексминистерот за транспорт и врски, Миле Јанакиески, и актуелниот градоначалник на општина Гази Баба, Тони Трајковски.

Сите истраги на македонското СЈО

Транспортер- Битола како Токио

Случајот во април 2016, обвинителката Фатиме Фетаи го најави како „веројатно најскапиот превоз за ученици во светот“, кој го плаќал градот Битола. Градоначалникот на Битола Владимир Талески и претседателот на комисијата за јавни набавки на општината, според СЈО, нанеле штета на буџетот од околу 360.000 евра. На Талески му беше одреден и домашен притвор, но во меѓувреме е пуштен на слобода.

Сите истраги на македонското СЈО

Тврдина- уништување на доказите

Во предметот Тврдина кој на јавноста и беше претставен во март 2016 година, осомничени се двајца началници на УБК и ексминистерката за внатрешни работи Гордана Јанкулоска. Тие во 2015 година противзаконски уништиле системи за следење на комуникации, при што е нанесена штета на државата во висина од околу 10 милиони евра. Истите системи претходно биле користени за незаконско следење и прислушкување

Сите истраги на македонското СЈО

Тортура- изживувањето врз Љубе Бошкоски

На 28 март 2016, СЈО објави дека започнува нова истрага под името „Тортура“, која се однесува на апсењето на лидерот на партијата Обединети за Македонија и поранешен министер за внатрешни работи Љубе Бошковски. Поднесени се кривични пријави против седум лица, меѓу нив шестмина припадници на полициската единица Алфи, а како првоосомничен е тогашниот директор на УБК Сашо Мијалков.

Сите истраги на македонското СЈО

Трезор- Финзи и УБК

„Трезор“ е кодното име на последниот предмет на СЈО, и прв што се однесува на економски криминал, а произлегува од незаконското следење на комуникациите. Како што рече обвинителката Фатиме Фетаи, предметот се однесува на груба злоупотреба на средствата од буџетот на Република Македонија од страна на три раководни лица во УБК и едно раководно лице во Министерството за внатрешни работи.

Сите истраги на македонското СЈО

„Топлик“ и „Тендери“

Во предметот „Топлик“ се осомничени шест лица, кои преку злоупотреба на службената должност и кршење Законот за јавни набавки сториле кривични дела со кои го оштетиле буџетот во висина од 1 милион и 44.000 евра. Во „Тендери“ првоосомничено е раководно лице од Министерството за култура, поради фаворизирање на компанијата „Бетон - Штип“ при изградбата на Музејот на македонската борба.

Сите истраги на македонското СЈО

„Таргет“- масовно прислушување

СЈО соопшти дека илјадници луѓе биле незаконски следени во периодот од 2008 до 2015 година од страна на Управата за безбедност и контраразузнавање. Вкупно десет лица, дел од кои поранешни високи функционери се осомничени дека го организирале и го координарале незаконското прислушување. Незаконски била следена комуникација на најмалку 4.286 телефонски броеви без судски наредби

Сите истраги на македонското СЈО

„Тенк“ и „Тарифа“

СЈО сомничи седум лица дека ја злоупотребиле службената положба во случајот „Тарифа“ кој се однесува на постапка за јавна набавка на софтвер за потребите на АД ЕЛЕМ. Истрага е отворена и против две лица кои учествувале во набавката на службениот „Мерцедес“ на екс-премиерот Никола Груевски кој државниот буџет го чинеше 572 илјади евра.


Следете нѐ