За Трамп, НАТО веќе не е „застарен“

На средбата со генералниот секретар на НАТО, американскиот претседател ја повлече својата поранешна изјава, НАТО е „тврдина на мирот и стабилноста“, рече тој.

Доналд Трамп со јасни зборови се изјасни во прилог на НАТО, најавувајќи намера за соработка со други земји заради негово зајакнување. Тој ги повлече своите поранешни изјави:„Порано реков дека НАТО е застарен, но не е веќе застарен“, изјави Трамп на прес конференцијата со генералниот секретар на Алијансата во Белата куќа. Јенс Столтенберг зборуваше за многу позитивни и продуктивни разговори со американскиот претседател, истакнувајќи ја заедничката цел во фокусот-одбраната од тероризмот и посебно улогата на НАТО во неа. Тој се заблагодари за ангажманот на САД во европската безбедност, што ќе биде централна тема и на следниот самит на Алијансата во мај во Брисел.

„Силен НАТО е во прилог на Европа, но и на САД“, истакна Столтенберг, согласувајќи се со ставовите на Трамп дека земјите-членки во иднина треба подобро да ги исполнуваат своите финансиски обврски кон Сојузот. Трамп тоа повторно го побара од сојузниците и на вчерашната прес конференција. „Ако другите земји го плаќаат својот пропорционален придонес, наместо да се потпираат на САД,сите ние ќе бидеме побезбедни, а нашето партнерство ќе биде поцврсто“.

Шефовите на држави или влади на 28-те членки на НАТО во 2014. година се договорија секоја земја-членка да издвојува најмалку два проценти од својот БДП во одбранбениот буџет. Според најновиот извештај, лани покрај САД тоа го исполниле само Грција, Естонија, Велика Британија и Полска. Германија издвојува околу 1,2 проценти за одбрана.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Така вели Уставот...

Претседателскиот мандат во САД трае четири години, а претседателот може да биде реизбран само еднаш. Тој е шеф на државата и шеф на владата, односно управува со извршната власт. Задача на претседателот е да ги спроведува законите изгласани од Конгресот. Претседателот како највисок дипломат може да прима странски амбасадори и на тој начин да признава држави.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Кој кого контролира?

Трите власти - законодавната, извршната и судската - се поделени и се контролираат меѓусебно. Претседателот има право да помилува осуденици и да ги назначува федералните судии, министрите во кабинетите и амбасадорите на САД - но само со согласност на Сенатот. Ова е еден од механизмите со кои законодавната власт ги контролира активностите на извршната власт.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

„State of the Union“

Американскиот претседател е должен редовно да го информира Конгресот за состојбата на државата. Тоа го прави ова во годишниот „говор за состојбата на нацијата“ („State of the Union“). Претседателот нема право да предлага закони на Конгресот, но за време на говорот може да наведе своите теми и приоритети. Со тоа тој може јавно да врши притисок врз Конгресот. Но, ништо повеќе од тоа.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Претседателско вето

Претседателот може да одбие да потпише закон донесен од Конгресот и тоа всушност неговото право на вето. Конгресот може да го отфрли претседателското вето само доколку обезбеди двотретинско мнозинство во двата дома на парламентот. Во историјата на САД се познати 1.500 случаи на претседателски вета. Од нив, само 111 (7%), биле успешно надгласани.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Сива зона

Уставот на САД и одлуките на Врховниот суд не даваат јасна слика за тоа колкава моќ има претседателот. Всушност, претседателот има право на уште еден вид вето, познато како "џебно вето". Под одредени услови, претседателот може одреден закон да со „стави во торба“ и со тоа тој станува неважечки. Овој тип на вето не може да биде надгласано во Конгресот. Овој трик бил користен скоро 1.000 пати.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Наредби со сила на закон

Претседателот на САД на членовите на владата може да им наметне одреден начин на однесување. Тој издава препораки, т.н „извршни наредби“ (Executive Orders), имаат сила на закон. Сепак, тоа не значи дека на претседателот сè му е дозволено: судовите можат да ги поништат наредбите, Конгресот - да ги сопре со соодветни контра закони, а следниот претседател може да ги укине.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Конгрес...

Претседателот има право да склучува договори со странски влади, кои потоа треба да бидат одобрени со мнозинство во Сенатот. Ова може да се избегне, ако наместо договор претседателот склучи еден вид меѓувладин договор т.е. „извршен договор“ (Executive Agreement). Ваквите договори се валидни се додека Конгресот не ги оспори или не ги укине со закон.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Кој може да објави војна?

Претседателот е врховен командант на вооружените сили на САД, но војна може да објавува само Конгресот. Сепак не е многу јасно колку војска смее да испраќа претседателот во вооружените конфликти без одобрение на Конгресот. По војната во Виетнам, Конгресот го усвои следново правило: претседателот може да ги користи надлежностите се додека Конгресот не ги оспори.

Овластувањата на најмоќниот државник во светот

Ултимативна контрола

Ако претседателот ги надмине или злоупотреби овластувањата или изврши кривично дело, Претставничкиот дом, против него може да отпочне процедура за отстранување од должноста. Досега имало два такви обиди, но и двата завршиле несупешно. Сепак, постои многу ефикасен инструмент за да се сопре претседателското самоволие: тоа намалувањето на буџетот – што е во надлежност на Конгресот.


Следете нѐ