Просечната плата доволна само за храна и сметки

Растот на платите не ја поместува Македонија од дното куповната моќ на населението. Граѓаните се загрижени, властите - оптимисти. Обемниот пакет социјални реформи треба да донесе позитивни промени.

Половина плата за полн фрижидер. Вака накусо изгледа месечната математика за месечните потреби на просечниот Македонец. Растот на платите го следи растот на трошоците на живот, но тие и натаму се прескапи за поголем дел од македонските граѓани. Просечната плата достигна 24.355 денари, но таа е сѐ уште далеку од доволна да се протурка еден месец, барем кога станува збор за четиричлено семејство.

Колкави се точно трошоците за живот е тешко да се пресмета. Државата веќе со години престана да ја пресметува потрошувачката кошничка со објаснување дека такви биле препораките од ЕУ. Изминатиот период тоа го правеше Сојузот на синдикатите на Македонија, но објавата на пресметките затаи. Барем на нивната интернет страница, каде тие редовно се објавуваа до февруари годинава. Од ССМ се правдаат дека станувало збор за технички пропусти. Пресметките редовно ги правеле иако не ги објавувале во последниве месеци. Па така, по барање на Дојче веле ги добивме податоците за септември и октомври кои покажуваат интересни податоци.

Повеќе:

Живот на лажиче- сиромаштијата го „убива“ секој петти Македонец!

„Во минус сум две плати“

Според пресметките, просечната потрошувачка кошница за четиричлено семејство во октомври била тешка 32.507 денари. Од нив дури 13.507 денари одат на храна, односно 10.407 денари за сметки и одржување на домот. Или во превод, просечната плата од 24.335 денари е доволна само за овие две ставки. За останатите потреби нема. Од Синдикатот велат дека пресметките ги прават согласно реално утврдена методологија. Ако е така, тогаш дилемата е - како се снаоѓаат македонските граѓани?

„Како? На кредит. Две плати сум во минус, имам кредит и се снаоѓам како умеам. Тури претури ти се вика тоа. И така секој месец. Добро што барем платата е редовна и не доцни, па може да се турка. Но само за да се преживее месецот“, вели Билјана М., вработена во една од државните институции.

Билјана зема месечна плата пониска од просечната, но е во поповолна состојба, бидејќи има и сопруг што работи во приватниот сектор, па со неговата плата можат да си дозволат и повеќе од пресметаното во потрошувачката кошничка. Но многу од македонските граѓани сѐ уште ја немаат таа привилегија. Посебно не оние кои земаат минимална плата, или помалку:

„Јазот помеѓу богатите и сиромашните е голем и затоа не е за чудење што младите ја напуштаат државата. Факт е дека нешто се прави, но факт е и дека народот повеќе очекуваше. Минималната плата порасна, но сепак е многу мала за вакви економски услови. Па видете само потрошувачката кошничка е над 500 евра. Не е достижна за оние со просечна плата, а камоли за оние со минимална“, предупредува Маријан Ристевски од Конфедерацијата на синдикални организации.

Kühlschrank Lagerung Lebensmittel

За да се наполни фрижидерот е потребна половина плата

Клучно, според него, е владата до крај да опстои на најавените политики за обезбедување социјална еднаквост и праведност:  

„Мора нешто конкретно да се преземе, сите сме насочени кон ова околу уставот. Сите се надеваат дека Македонија ако влезе пред сѐ во НАТО ќе се охрабрат инвеститорите. Бидејќи вака, очигледно дека состојбите не чинат. Затоа изгледа и Владата е насочена главно кон оваа цел и тука се надежите, ако конечно влеземе во НАТО што покажуваат и показателите од другиве земји каде што гледаме дека пораснале инвестициите. Уште тоа останува да се надеваме, но не знам колку ќе се успее. Еве најавуваат и зголемување на платите за 5% од септември. Малку е нејасно околу социјалната помош која треба да се изедначи со минималецот, како тоа ќе се мотивираат примателите да работат, а да не седат дома. Ќе мора да чекаме да видиме како тоа ќе оди во пракса. Инаку, сѐ ова звучи убаво и е за поздравување, но како ќе биде треба да видиме“, коментира Ристевски.

Повеќе: Платите во Македонија растат, цената на трудот сѐ уште ниска

Социјалната помош ќе се надгради во гарантирана минимална помош

Првиот позначаен чекор кон зголемување на куповната моќ на граѓаните, според власта, е зголемувањето на минималната плата на 12.000 денари, што индиректно повлече и зголемување на просечната плата. Овој тренд се очекува да продолжи. Фокусот сега е насочен кон социјалната реформа која се подготвува и треба да се реализира во 2019 година:

„Владата на Република Македонија и Министерството за труд и социјална политика се свесни за недоследностите во системот за социјална помош и се посветени на спроведувањето на сеопфатни реформи. Затоа уште во текот на минатата година се преземени низа активности поврзани со социјалната реформа која треба да почне да се спроведува од почетокот на 2019 година. Главна цел на реформите е зголемување на ефективноста и ефикасноста на системот, преку реформи како на таргетираните, така и на категориските социјалните надоместоци“, велат за Дојче веле од ресорното министерство.

Symbolbild Altersarmut Rentnerin mit Geldbörse

70% од македонските граѓани земаат плата под просечната

Анализите покажале дека расходите за социјалната заштита во државата се релативно високи, но расходите за програмите за социјална помош со цел намалување на сиромаштијата се ниски и расцепкани на повеќе програми. За таа цел се спроведуваат реформи за поголема ефективност и ефикасност на бенефициите и социјалните услуги што се испорачуваат до крајните корисници. Досегашниот дизајн на социјалните трансфери бил доста нерамномерен и неадекватен и како таков, придонесувал кон продлабочување на нееднаквоста во општеството:

Гледај видео 00:50
Now live
00:50 минути
Теми | 27.04.2018

Живуркање со 200 денари дневно

„Социјалната парична помош ќе се реформира и надгради во гарантирана минимална помош. Корисниците ќе добијат износ приближен на минималната плата во државата, со кој ќе можат да ги задоволат минималните егзистенцијални потреби, што досега со постоечкото право на социјална парична помош не беше случај. Во исто време сите работоспособни корисници ќе бидат вклучени во процесите на активација, ќе им се обезбеди поддршка за комплетирање на нивното образование и стекнување на работни вештини со што ќе станат конкурентни на пазарот на трудот“, објаснуваат од Министерството за труд и социјала.

Повеќе: Прогресивниот данок и битката за социјална еднаквост

460 илјади луѓе живеат под прагот на сиромаштија

Колкава е потребата од сериозни реформи покажуваат податоците дека дури 70% од македонските граѓани земаат плата под просечната. Дополнително и статистичките податоци во делот на сиромаштијата која заклучно со 2017 изнесува високи 22,2%, или - дури 460 илјади луѓе во земјата сѐ уште живеат под прагот на сиромаштија. Според најфреквентниот статус на економска активност, стапката на сиромашни вработени лица е 9.0%, додека стапката на сиромашни пензионери е 7.7% Во отсуство на пресметките за потрошувачката кошничка, Државниот завод за статистика го пресметува таканаречениот GINI коефициент кој е мерка за нееднаквост на приходите. Неговата вредност е дефинирана од 0 до 1, при што ниска вредност индицира подеднаква распределба на приходите, а висока - на нееднаквоста. Македонскиот изнесува 0.325 и е меѓу најниските во регионот.

Mazedonien Reportage

Стапката на сиромашни вработени лица е 9.0%, додека стапката на сиромашни пензионери е 7.7%

Експертската јавност одамна сугерира на потребата и од реформи на пазарот на труд во насока на отворање нови работни места. Не само во делот на странските, туку и на домашните компании. Годинава двојно е зголемена поддршката за креирање нови работни места согласно потребите на пазарот на труд. За оваа намена се предвидени 17 милиони евра. Колкави ќе бидат ефектите од ова, допрва ќе треба да се анализира.

Економија

Леб

Во просек, векна бел леб од 750 грама во Германија чини 0,85 евра (51 денар), а француски багет од 250 грама чини 0,60 центи (36 денари). Векна бел леб од 250 грама во Македонија чини 27 денари, а некаде достигнува и 39 денари.

Економија

Масло за јадење

Еден литар од најевтиното сончогледово масло за готвење во Германија чини околу 1 евро (60 денари). Во Македонија еден литар од најевтиното масло чини 65 денари.

Економија

Млеко

Еден литар кравјо трајно млеко со масленост од 3,2 проценти во Македонија може да се најде за најниски 38 денари, а просечната цена се движи околу 45 денари за литар. Во Германија, најевтиното млеко започнува од околу 0,55 центи (33 денари), а поскапото „Алпско“ млеко е околу 1 евро.

Економија

Кашкавал

Кашкавалот од типот Гауда и Едамер во Македонија чини од 350 до 370 денари за килограм. Во Германија, холандската Гауда ќе ве чини околу 5 евра за килограм (300 денари), а Ементалер околу 5,4 евра (330 денари).

Економија

Сол и шеќер

Сол во Германија чини околу 1,38 евра за килограм (85 денари), во Македонија 28 денари. Килограм шеќер во Германија чини околу 0,69 центи (42 денари), а во Македонија најевтиниот кој го најдовме во супермаркет беше 38 денари за килограм.

Економија

Ориз и брашно

Домашен ориз од втора класа во Македонија за 900 грама чини 46 денари. Во Германија, ориз од прва класа чини од 0,80 центи (48 денари) за килограм.Најевтиното брашно од Тип 400 во Македонија може да се најде за околу 24 денари за килограм. Истото во Германија чини од 0,30 центи (18 денари) за килограм.

Економија

Јајца

Мала табла со шест јајца во Македонија чини околу 50 денари, а во Германија околу 1 евро (60 денари).

Економија

Зеленчук

Доматите во Македонија чинат меѓу 80 и 120 денари за килограм, а во Германија - 2,50 евра (150 денари). Краставиците чинат 192 денари за килограм во Македонија, а во Германија 0,70 евра (42 денари) е едно парче кое вообичаено тежи меѓу 250 и 300 грама. Килограм пиперки во Германија ќе ве чини околу 2,50 евра (150 денари), а во Македонија 125 денари.

Економија

Овошје

Јаболката во Македонија се продаваат од 23 денари за килограм, па нагоре. Во Германија најевтините домашни јаболка не можете да ги најдете за помалку од 1 евро за килограм, а увозните достигнуваат и до 3 евра. Мандарини во Македонија чинат околу 45 денари за килограм, а во Германија 1,33 евра (80 денари) за килограм.

Економија

Пиво и алкохол

Просечната цена на пивото е нешто пониска во Македонија и тоа само за домашните марки. „Хајнекен“ од 0,33 литри во Македонија чини 55 денари. Во Германија нешто под 1 евро, доколку купите „сикспек“. Поеетиното виски од 0,75 литри како „Џони Вокер“, „Балантајн“ или „Џејмисон“ во Македонија чини околу 1.000 денари. Во Германија истото има просечна цена од 10 евра (600 денари).

Економија

Вино

Цените на виното во Македонија се релативно високи во споредба со она што се нуди на европските пазари. Најевтиното сортно македонско вино започнува од 170 денари за шише, а поквалитетното се нуди во просек за 500 денари. За споредба, македонско вино флаширано во Германија во овдешните супермаркети чини 1,6 евра (100 денари). Врвните сорти во Германија можат да се купат за просечни 6-7 евра.

Економија

Шампони за коса и гел за туширање

Разликите се големи и во цените на шампоните за коса меѓу двете земји иако се работи за истиот маркет. Шампон „Пантен Про-В“ од 200 милилитри во Македонија чини 208 денари, а во Германија 1,45 евра или околу 90 денари. Гел за туширање од 250 мл на „Балеа“ во Македонија во просек чини околу 120 денари, а во Германија поголемо количество од 300 мл чини 0,55 евра или малку над 30 денари.

Економија

Течен сапун и детергент

Течен сапун „Балеа“ во моментов се нуди на попуст во Македонија за 79 денари, а редовната цена му е 105 денари. Во Германија редовно се продава за 55 центи или за нешто повеќе од 30 денари, а на попуст и поевтино. Детергент „Персил“ за 20 перења во македонскиот ДМ чини 365 денари. Во германскиот ДМ истиот детергент по редовна цена се продава за 5,15 евра или околу 320 денари.