ЦДУ избира нов лидер - каков печат остави Ангела Меркел?

Ангела Меркел 18 години беше на врвот на ЦДУ. Сега се повлекува од лидерското место во партијата. Како таа ги промени демохристијаните? Дали ЦДУ ќе остане на курсот на Меркел, или ќе фати нов правец?

ЦДУ на почетокот на 2000-та: умерено конзервативна партија во која доминираат мажи, по малку здодевна, но и државничка и водена од јасни принципи. Политикологот Оскар Нидемајер ја опишува како партија за која либералната економска политика е најгоре на агендата, како и конзервативно-христијанските вредности за луѓето. Самоуверената ЦДУ во тоа време беше во криза. Доживеа тежок изборен пораз од СПД. Хелмут Кол ја зеде во својот кабинет младата Ангела Меркел од Источна Германија, јавноста ја нарекува „девојчето на Кол“. Но, таа брзо се еманципира. И многу повеќе од тоа: среде аферата за партиски донации, Меркел се дистанцира од својот политички ментор преку отворено писмо до јавноста. Неколку месеци подоцна го презема раководството на партијата. Таа е Германка од Истокот, протестант, разведен доктор по природни науки и во тоа време делува како туѓо тело во Коловата ЦДУ.

Повеќе:Изморената Ангела Меркел

Еден од оние кои тогаш беа критички настроени кон нејзе е и Фридрих Мерц, еден од кандидатите кои денес имаат големи шанси да ја наследат на функцијата претседател на ЦДУ. Тој е дел од серија ривали кои уште тогаш се сметаа себеси за подобар избор, а меѓу нив е и Волфганг Шојбле. Меркел пак, сите ги маргинализираше. Кога во 2005-та се кандидираше за канцелар, никој веќе не можеше да ја засени. Меркел покажа цврст став кога се работеше за демонстрирање моќ. Нанадвор пак, настапот ѝ е смирен и одмерен. Кол беше на чело на ЦДУ 25 години, Меркел повеќе од 18. Нидермајер зборува за „ерата Меркел", како што вели „не толку заради времетраењето, колку заради печатот што го остави во партијата поместувајќи ја економски и општествено-политички кон лево“.

Helmut Kohl und Angela Merkel

Меркел се дистанцираше од Кол

Партиски шеф кој донесе пресврти

Многу од промените што ги донесе Меркел ќе беа незамисливи со Кол, иако на почеток таа не важеше за надарен креатор. Честопати ѝ се префрлаше дека предолго тактизира и одолговлекува, наместо да пресекува. Потоа стана јасно дека Меркел за важните прашања одлучува тивко и без да допушти партиска дебата. Изненадување приреди за повеќе теми, како на пример во 2010-та, кога важеше за штедлива „домаќинка". Среде финансиската криза исклучи финансиска помош за презадолжената Грција. Но, кратко потоа даде согласност за првиот голем пакет помош за Атина, по што следеа уште два други. Еврото и единството на Европа станаа нејзини доминантни теми. Во 2011-та Меркел важеше за поддржувач на атомската енергија, но по страшната атомска несреќа во Фукушима наеднаш го смени својот став и коалицијата донесе одлука за прекин на користење ваква енергија. Во 2013-та се изјасни против двојното државјанство, кое го воведе црвено-зелената владина коалиција, но во 2017-та го бранеше решението "-„двојни пасоши“ и против желбата на нејзината партија.

Во 2015-та, за време на бегалската криза, Меркел беше сигурна дека ќе се најде излез, иако во 2004-та велеше дека мултикултурното општество „пропаднало". Отворањето на границите за бегалците до ден денешен ја дели партијата на два табора. Меркел долго време беше противник на истополови бракови, но кратко пред изборите во 2017 -та го отвори патот за гласање во Бундестагот без притисок од пратеничката група. Гласањето заврши со усвојување на т.н. брак за сите.

Deutschland Angela Merkel Kanzlerin der Flüchtlinge

Отворањето на границите за бегалците до денес ја дели партијата на два табора

Нови теми и позиции

Меркел ја помести ЦДУ кон политичкиот центар и делумно со тоа успеа да добие и политички поени. Од помош се покажаа неколку теми кои традиционално беа предмет на залагањата на СПД или пак на Зелените, но Меркел неочекувано ги присвои за ЦДУ. Еден пример е семејната политика, бидејќи под Меркел се воведе правото на место во дневно престојувалиште за деца, како и надоместокот за родители. Со тоа Унијата на изборите во 2013-та доби повеќе од 40 проценти гласови, цифра која денес е далечен сон. Кај конзервативните гласачи Меркел успеа да добие поддршка и преку еколошки и општествени теми. Тешка поделба меѓу демохристијаните предизвикаа миграциската и политиката за азил. Многумина бараа горна граница за баратели на азил и бегалци од воени подрачја, но Меркел беше против. „Тука имаше свое гледиште и го наметна и покрај сиот отпор и критиките“, вели Оскар Нидермајер.

Таквиот став ЦДУ ја чинеше многу гласови на изборите во 2017-та година. И предвременото повлекување на Меркел од претседателското место во партијата се базира на спорната миграциска политика. Денеска сите нејзини моќни наследници се дистанцираат од таквата политика на Меркел.

„Сепак, кога ќе се сведе билансо, ерата Меркел за ЦДУ беше многу успешен период“, вели политикологот Вернер Пацелт, кој самиот е член на ЦДУ. Но, тој период е „малку засенет поради ригидниот став на Меркел кон крајот на владеењето и тоа што не ја согледа најголемата опасност за ЦДУ, порастот на партијата позиционирана подесно од неа“, односно на АфД.

Thüringen Hessen - CDU-Regionalkonferenz

Можни наследници на Меркел: Фридрих Мерц (л.), Анегрет Крамп-Каренбауер, Јенс Шпан (д.)

Отворена партиска култура

Промените од ерата Меркел можеби најдобро се читаат на изборот на нејзиниот наследник, со оглед на тоа дека има дури тројца сериозни кандидати. Има и други кои сега се појавуваат против нивната доскорешна шефица, што за ЦДУ е новитет. Хелмут Кол на изборите во 1998-ма година дури не чекаше ни номинација од партијата, туку се самопрогласи за кандидат за канцелар. ЦДУ денес е очигледно поотворена и повеќеслојна партија и го отсликува општеството кое исто така станува сѐ похетерогено.

Повеќе: Дали се потценува „девојчето на Меркел"?

Теми

Во ЦДУ моментално владее копнеж по јасните и конзервативни позиции. Но, „времето не се враќа назад, без разлика кој и да ја наследи Меркел", вели Нидермајер. Политикологот смета дека „тоа воопшто не е можно“ и додава: „Тоа и никој не го сака.“ Прашањето во најдобар случај е „дали сѐ ќе продолжи како и досега, или пак ќе има умерена корекција на курсот“. По времиња како во ерата на патријархот Хелмут Кол се чини дека мнозинството во партијата воопшто не жали.

Политика

Првата заклетва

„Сакам да и служам на Германија“ беше ветувањето на Меркел за време на кампањата за канцелар на земјата. По тесната победа, на 22 ноември 2005 година Меркел даде заклетва и стана првата жена канцелар, но и првиот шеф на влада кој доаѓа од Источна Германија. Таа застана на чело на широка коалиција составена од ЦДУ и СПД.

Политика

Кој се плаши од кутрето на Путин?

На дипломатскиот фронт, Меркел мораше да се соочи со моќен противник. Таа е позната поради својата сталоженост и смиреност. Но, Владимир Путин очигледно сакаше да го стави на тест нејзиното трпение за време на приемот во 2007 година. Тој набрзо ја најде нејзината слабост: Меркел се плаши од кучиња.

Политика

Фонд за црни денови

Меркел вообичаено е смирена што и помогна за време на кризите. Колабирањето на финансиските пазари во 2008 година предизвика проблеми за германската економија. Поради тоа, Меркел презеде акција. Таа беше инволвирана во планирањето на фондовите за спас на еврозоната. На крајот, германската економија се извлече речиси без последици, но мерките за штедење најмногу ги почувствуваа Грците и Шпанците.

Политика

Втор мандат

Иако резултатот на ЦДУ/ЦСУ на парламентарните избори во 2009 година беше вториот најслаб резултат за партијата во повоениот период, тоа сепак беше победа за Меркел. По широката коалиција со социјалдемократите во претходниот мандат, овој пат Меркел можеше да состави влада со посакуваниот партнер - про бизнис либералите од ФПД.

Политика

Брзо исклучување

Иако по професија е физичар, инцидентот во Фукушима во 2011 година ја претвори Меркел од поддржувач - во силен противник на нуклеарната енергија. Веќе одобрените планови за продолжување на работниот век на германските нуклеарни централи беа откажани и спротивно на нејзините предизборни заложби, Германија наскоро го сопре производството на нуклеарна енергија.

Политика

„Првиот маж“ на Германија

Дали некој го препознава? Го чул неговиот глас? За време на десетгодишното владеење на Меркел, нејзиниот сопруг Јоахим Зауер, остана незабележан. Професорот по хемија на универзитот Хумболдт во Берлин стапи во брак со Меркел во 1998 година. Тој секогаш останува во позадината кога неговата сопруга е во официјални посети, но во нивниот приватен живот се чини дека е обратно.

Политика

Пријателство ставено на тест

Објавувањето на информациите дека блискиот сојузник САД ги пресретнува телефонските разговори на врвните германски политичари отвори голема афера пред меѓународната јавност. Ниту мобилниот телефон на Меркел не бил безбеден од тајните служби на САД. Аферата предизвика проблеми во домашната и меѓународната политика на Меркел.

Политика

Грчкиот пациент

Меркел има обожаватели низ целиот свет, но во Грција нивниот број е значително помал. На ниту едно друго место во светот Меркел не била толку демонизирана како што беше во Грција за време на должничката криза во еврозоната. Старите анимозитети беа повторно нагласени по барањата на канцеларката за штедење, економски реформи и кратење на трошењата од властите во Атина.

Политика

Емотивна, барем еднаш

Иако е воздржана и позната по минималните гестови и изрази на лицето, Меркел не можеше да се воздржи за време на финалето на Светското првенство во фудбал во Рио кога заедно со германскиот претседател го бодреа националниот тим. Во тој период Меркел беше на врвот на својата популарност, исто како и германската репрезентација, со која заедно влијаеа на градењето на меѓународниот имиџ на Германија.

Политика

Ние можеме да го направиме тоа, зарем не?

Кога стотици илјади бегалци пристигнаа во Германија канцеларката изјави дека законот за азил нема лимит. „Ние можеме да го направиме тоа!“ беше мотото на Меркел за време на бегалската криза. Таа тврдеше дека има план. Но, во меѓувреме многумина Германци се прашуваат дали навистина „можеме да го направиме тоа?“

Политика

Што е следно?

По терористичките напади во Париз на 13 ноември минатата година Франција објави вонредна состојба. Ангела Меркел на соседите им понуди „целосна поддршка“. Сепак, стравот од тероризам беше сеприсутен. Без сомнеж, Меркел беше соочена со најголемиот предизвик во нејзиното владеење токму на десетгодишнината од нејзиното стапување на функцијата...

Политика

Критични сојузници

На партискиот конгрес на ЦСУ во ноември 2015 година канцеларката беше критикувана од баварските сојузници. Хорст Зехофер ја обвини Меркел дека загубила контрола над границите со нејзината политика кон бегалците. Тоа беше понижување кое мораше да го истрпи стоејќи без можност да возврати на обвинувањата.

Политика

Зарем не може да остане подолго?

Меркел би сакала трет мандат за Барак Обама, иако скандалот со прислушувањето од страна на НСА беше причина за резервираност од нејзина страна. Сепак, Обама ја напушта политичката сцена и му го отстапува местото на Доналд Трамп. Весникот „Њујорк Тајмс“ ја нарече Меркел „последниот чувар на либералниот Запад“.