افغانستان د بریښنا د تولید په برخه کې د خودکفايي له پاره څه پلان لري؟

د انرژي او اوبو وزیر وایي چې افغانستان په لنډې مودي کې نه شي کولای خپله د اړتیا وړ ټوله بریښنا تولید کړي نو له دې کبله په دې هڅه کې دی چې د بریښنا له صادروونکو هیوادونو سره دوه اړخیزه تړونونه رامنځ ته کړي.

د افغانستان د انرژي او ابو وزیر علي احمد عثماني، له دویچه ویله سره په یوه مرکه کې روښانه کړه چې د ملي یووالي حکومت په وروستیو وختونو هڅه کوي چې افغانستان د بریښنا له نظره پر خپلو پښو ودریږي او یو ډول نسبي خودکفایي ولري خو هغه ټینګار وکړ چې دغه خودکفايي په دې معنی نه ده چې افغانستان دې د خپلې اړتیا ټولنه بریښنا په خپله تولید کړي.

عثماني وویل: «موږ غواړو په راتلونکو کلونو کې خپلو وړتیاو ته په کتو سره یو ډول نسبي خودکفایي رامنځ ته کړو.»

عثماني زیاته کړه چې د بریښنا له پاره د افغانستان اړتیا دومره لوړه ده چې نه شي کیدای په نزدي کلونو کې دغه هیواد له ګاونډیو هیڅ بریښنا وارد نه کړي او خپله ټوله اړتیا له کورني تولیده پوره کړي.

دغه افغان چارواکي زیاته کړه چې په دې ترتیب نو افغانستان غواړي په لنډ مهال کې د خپلې اړتیا وړ بریښنا د برابرولو په برخه کې په یوه مهم لوبغاړي بدل شي او بیا په اوږدې موده کې د بشپړې خودکفايي په لور قدم واخلي.

عثماني وویل: «موږ په نړیوالو کنفرانسونو کې هم دا خبره واضیح کړې ده چې نه غواړو له ګاونډیو هیوادونو څخه خپل د بریښنا ټول واردات بند کړو، بلکه موږ غواړو له ګاونډیو هیوادونو سره د بریښنا د واردولو یو اړخیزه قراردادونه له منځه یوسو او ده جانبه معاملې رامنځ ته کړو.»

افغانستان اوس د ازبکستان، ترکمنستان، ایران او نورو ګاوندیو هیوادونو څخه بریښنا واردوي. دغه بریښنا ډیر وخت د افغان پیریدونکو له پاره په لوړه بیه تمامیږي او له بلې خوا هم وخت نا وخت بهرني هیوادونه د بیلابیلو لاملونو له مخې پر افغانستان باندې خپله بریښنا بندوي او یا یې هم بیه لوړوي.

د انرژي او ابو د وزیر په حواله اوس مهال افغانستان د دوو مجبوریتونو له مخې اړ دی چې له ګاوندیو په هر قیمت بریښنا راونیسي: لومړی مجبوریت د وارداتي بریښنا په برخه کې د افغان حکومت له خوا لوړه پانګونه، او دویم مجبوریت بیا په افغانستان کې د بریښنا له پاره لوړه تقاضا ده.

خو عثماني روښانه کړه چې اوس افغان حکومت هڅه کوي چې دغه مجبوریتونه له منځه یوسي. د دغه چارواکي په خبره د دې هدف ترلاسه کولو له پاره یوه لاره په افغانستان کې د کورني تولید له لارې د ځینو سیمو د بریښنا برابرول دي.

هغه وویل: «له دې سره نو که موږ ته د بریښنا داسې بیه وړاندیز شي چې د منلو وړ نه وي موږ باید د دې وړتیا ولرو چې خپل د ځینو سیمو بریښنا د کورني تولید له لارې تأمین کړو.»

د افغانستان ګاونډي هیوادونه هم د خپلو لګښتونو د تامین له پاره اړه دي چې افغانستان ته بریښنا صادر کړي او که کابل د یو اړخیزه تړونونو په له منځه وتوانیږي نو ګاوندي هیوادونه به د بریښنا بیې په یو وار ډیرې لوړې نه کړي.

عثماني دا هم وویل چې کابل په دې هڅه کې دی په هغو هیوادونو کې چې افغانستان ته د بریښنا صادرات لري د خصوصي او دولتي سکتور تر منځ رقابت رامنځ ته کړي او په پایله کې یې افغانستان ته د صادریدونکې بریښنا بیه راټیټه کړي.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

سلما بند

پر هریرود باندي د سلما بند د جوړولو چاري په ۲۰۰۵م کال کې د هندوستان هيواد په مرسته پیل شوې. پر دغه بند ۳۰۰ میلیونه ډالره لگښت راغلی او د ۲۰۱۵م کال په جولای میاشت کې پرانیستل شو. سلما بند ۶۴۹ میلیونه متر مکعبه اوبه زېرمه کوي او د درو توربینونو تر نصبیدو وروسته به ۴۲ میګاواته بریښنا توليد کړي.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

کجکي بند

د کجکي بند د جوړولو چارې په ۱۹۵۰م کال کې د امریکایي انجنرانو له خوا د هلمند پر سیند باندي پیل شوې. په لومړي سر کې دغه بند یوازي ۱۶ میګاواته بریښنا تولیدوله خو بیا وروسته دوهم توربين هم باندي کښېښول شو چې د بریښنا تولید يې ډېر شو. په ۲۰۱۴م کال کې پر دغه بند د دریم توبین د نصبیدو کار پیل شوی وو خو د نا امنيو له وجي بيرته وځنډېد. که دريم توربين پرکښېښول شي نو د بریښنا د تولید کچه به ۵۴ میګاواټه شي.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

د هلې بند

دغه بند د ۱۹۵۰ او ۱۹۵۲ کلونو تر منځ په کندهار کې د ارغنداب پر رود باندي جوړ شوی دی چې اوس یوازي په سیمه کې د زراعتي ځمکو د اوبولو له پاره کاریږي. له څو کلونو راهیسې د دې بند د جوړیدو خبري رواني دي خو د امنيتي لاملونو له کبله هغه بيرته ځنډول کيږي.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

د نغلو بند

د نغلو بند د کابل په ۴۰ کیلومترۍ کې دی او په افغانستان کې د بریښنا د تولید تر ټولو لوی بند بلل کیږي. دغه بند د پخواني شوروي اتحاد له خوا د ۱۹۶۰ او ۱۹۶۸ کلونو تر منځ جوړ شوی دی. دغه بند د ۱۰۰ میګاواته بریښنا د تولید ظرفیت لري او د کابل ډیره برېښنا د همدې بند له خوا برابریږي. انځور د کابل په ترخیلو کې د بريښنا ستیشن.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

د چک وردگ بند

په میدان وردگو ولایت کې دغه بند د لوګر پر سیند جوړ شوی دی. دغه بند په ۱۹۳۸م کال کې د آلمانیانو له خوا جوړ شوی دی چې په افغانستان کې تر ټولو ډیر زوړ بند بلل کیږي. د دغه بند ډیره تولید شوي برېښنا کابل ته لیږدول کیږي. انځور د وردک ولایت یوه سمسوره سیمه.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

د درونټې بند

دغه بند د کابل پر سیند باندې په ۱۹۶۴م کلونو کې د پخواني شوروي اتحاد په مرسته جوړ شوی دی. په اصل کې دغه بند تر ۴۰ میګاواتو د ډیري برېښنا د تولیدولو ظرفیت لري خو د افغانستان کورنۍ جګړې له کبله یې د بریښنا د تولید کچه کښته ده.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

د برېښنا ستونزه

افغانستان اوس د خپلي اړتیا ډېره بریښنا له بهر څخه واردوي. خو دغه هیواد د اوبو زېرمي لري او د بندونو د جوړیدو په صورت کې کولای شي د خپلې اړتیا بریښنا تولید کړي.

انځورونه: په افغانستان کې برېښنا توليدونکي بندونه

د اوبو بندونه

پر دغو بندونو سربیره په افغانستان کې ډیر داسې بندونه شته چې یوازي د اوبو ذخیره کولو په موخه جوړ شوي دي او پریښنا نه تولیدوي. په دغو کې بند امیر، د قرغې بند، د شاه و عروس بند او نور شامل دي.

موږ تعقيب کړئ