امريکا غواړي د سوریې په شمال کې پوله ساتی ځواک رامنځته کړي

امريکا متحد ايالات د سوریې په شمال کې په اصطلاح د سرحدي ځواک د جوړولو پلان لري. دغه ځواکونه بايد د افراطي ډلې «اسلامي دولت» يا داعش د راستنيدو مخه ونيسي. خو دې پلان په سيمه ايزه او نړيواله کچه غبرگونونه راپارولي دي.

د ترکیې ولسمشر رجب طيب اردوغان په دې اړه خپل دريځ په واضح ټکو کې بيان کړ. هغه د سوریې په شمال کې په ادليب ايالت کې د امريکا متحدو ايالاتو د ۳۰۰۰۰ کسانو د سرحدي ځواک د ملاتړ او دوی ته د وسلې پر پلان داسې تبصره وکړه چي د «د ترهگرو دغه پوځ به په نطفه کي له منځه يوسي.»

اردوغان دې سخت په غوسه کړی چې دا ځواک به نيم د کردانو د ولس ساتونکي ځواک څخه چې لنډيز یې YPG  دی،جوړ وي. دا ډله د کردي ـ سوريايي «ديموکراتيک اتحاد» گوند وسله واله يا پوځي څانگه ده او د کردستان کارگر گوند «پي کې کې» ته نزدې بلل کيږي.

اردغان ويره لري چې د کردانو وسله وال کول به کردي نيشنلزم او بيلتون پالنه نه يوازې په سوريه، بلکې په ترکيه کې هم له نوي سره را ژوندۍ کړي. نوموړي د امريکا د پلان په اړه وويل: «امريکا زموږ پر پوله د یوه تروریستي پوځ د رامنځته کولو په برخه کې د مرستې هوډ کړی.»

د سيمې نور هيوادونه لکه سوريه هم د امريکا دغه پلانونه رد کړي دي. د سوریې حکومت د پلان له دې ټکي سره چې امريکا غواړي د اسد معتدل مخالفين تقويه کړي، مخالفت لري. دمشق د سوریې د «ځمکنۍ بشپړتيا او خپلواکۍ» د سرغړونې خبره وکړه.

«پياوړی ځمکنی ځواک»

د امريکا حکومت د سوریې پر رقه ښار له يرغل راهيسې چې په ۲۰۱۳م کال کې داعش نيولی وو، له پورته ‌ذکر شويو دوو ډلو سره مرسته کوي. د ۲۰۱۶م کال په می مياشت کې د دغه ښار د بيرته ترلاسه کولو هڅې پيل شوې چې مشري یې د اسد معتدلو مخالفينو او د کردانو ولس ساتونکي ځواک کوله. د امريکا متحدو ایالاتو او داعش ضد ائتلاف ملاتړ له دوی سره وو. دغه ائتلاف د امريکا او د ځینو مخکښو عربي هيوادونو چې سعودي عربستان یې په سر کې وو، له ملاتړه برخمن وو. د اکتوبر مياشتې په پای کې دوی دغه ښار آزاد کړ.

په هامبورگ کې د منځني ختيځ د مطالعاتو له مرکز څخه د سوریې کارپوه اندرې بانک وايي چې د پوله ساتي ځواک د رامنځته کولو يا ملاتړ سره امريکا دوه گوني هدفونه تعقيبوي. لومړی دا چې غواړي له نوي سره د داعش د رامنځته کيدو مخه ونيسي. بانک وايي: «په دې موخه امريکا پر ځمکه «قوي پوځ » ته اړتيا لري يوه داسې پوځ ته چې د کلک گوزار جوگه وي.» دی زياتوي: «د داعش هغه جنگيالي چې د رقه او ديارالزور ښارونو تر له لاسه ورکولو وروسته عراق ته تښتيدلي، بيرته بايد سوریې ته راستانه نه شي او داسې يوه ستره ډله د دوی مخه نيولای شي.»

د ادليب د ويجاړ شوي ښار يوه څنډه

ډیري بې ځوابه پوښتنې

د امريکا متحدو ايالاتو دويمه انگيزه نسبتاً جيو ستراتيژيک نوعيت لري. «دا په سيمه کې د يوه متحد په درلودو پوري تړاو لري څو د ايران نفوذ راکم کړل شي چې د سوریې په جگړه کې د څو کالو تر دخالت وروسته یې په سيمه کې د روسیې په پرتله نفوذ زيات دی.»

بانک وايي که څه هم دا چې خبره د پوښتنې وړ ده چې دغه ځواکونه به د ايران د انقلاب ساتونکي ځواک ځواب وويلې شي او که نه. خو دا يوه نخښه ده چې امريکا په سوريه کې د ايران د  نفوذ راکمولو ته ملا تړلې ده.

خو د امريکا دا غوښتنه د روسیې له مخالفت سره مخامخ شوې ده. د روسیې د بهرنيو چارو وزیر سرگې لاوروف وويل چې د امريکا دا پلان يو «ستر گام» او «ښه کار» دی، خو داسې يو څه هم چې «ډيري پوښتنې» یې راپورته کړي دي.

دا پوښتنې په تيره بيا د امريکا او روسیې ترمنځ د مخکني توافق په اړه ده. روسيه له يوه پلوه دې ته ليواله ده چې په سوريه کې نسبي اور بند دوام ولري. له بله پلوه روسيه دا هم غواړي چې د سوریې واکمن بشارالاسد پر قدرت پاته شي ځکه په دغه هيواد کې یې نفوذ د اسد په واکمنې پورې تړلی دی.

د ترکیې پوځ ادليب ته عسکر او پوځي وسايل انتقال کړي

يو نوی جغرافيايي ترکيب؟

اندرې بانک وايي په اصل کې همدې ترکيب د امريکا متحدو ايالاتو طرحه له پوښتنو سره مخامخ کړې ده. تر اوسه ولسمشر دونالد ترمپ د سوریې بحران تر ډيره روسیې ته پرېښې وو. دا څه په آستانه کې پر لار د اچول شويو پروسو څخه روښانه دي. بانک زياتوي: «خو اوس داسې ښکاري چې د امريکا نوي فعاليتونه په مسکو کې د مخکني توافق په تړاو د پوښتنې په توگه مطرح شوي دي.»

ځکه له یوه طرفه پلان شوی سرحدي عسکر که له يوه پلوه د داعش پر ضد يو قوي اړخ دی خو د بانک په وينا «په عين حال کې دا خبره روښانه نه ده چې دغه ۳۰ زره عسکر به په راتلونکي کې د اسد د ځواکونو او يا د ايراني مليشو سره څه ډول چلن کوي.»

د کردانو مسئله

په نوي سرحدي ځواک کې به د سوریې د کردانو د پياوړی حضور وضعه لا پسې پيچلې کړي. د آلمان په بوخم ښار کې د کردانو د مطالعاتي مرکز څخه نيواف خليل وايي چې کردي ـ سوريايي ديموکراتيک اتحاد گوند د يوه خپل او سوریې څخه د خپلواک دولت د رامنځته کولو غوښتنه نه کوي او نه هم داسې کومه اراده لري. د سوریې کردان غواړي چې د سوریې په دولت کې شامل اوسي. د نوموړي په حواله امريکا هم دا خبره درک کړې ده، ځکه ترکيه هم د دې نويو ځواکونو پر ضد د اقداماتو اجازه بايد ونه لري.

خو ترکيه يو څه موده مخکې سيمې ته خپل عسکر او پوځي وسايل ليږدولي دي چې دې کار د سوریې حکومت سخت په غوسه کړی او دې ته د سوریې د خپلواکۍ څخه د سرغړونې په سترگه گوري.

Kersten Knipp (B.S/N.Z)

زموږ له آرشيف څخه:

   

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د سوريې په کورنۍ جگړه کي د اسد ځواک کمزوري

د سوريې انتظامي او امنيتي ځواک د اعتراضونو په مهارولو و نه توانېد او پوځ مداخلې ته مجبوره سو. د سوريې پوځ چي اصلي دنده ئې ظاهراً د سرائيلو له گواښونو سره مبارزه وه، د کورني جنگ ډېر لږ تجريبه ئې لرله.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د سوريې پوځ او د اسد رژيم ملاتړي

د سوريې پوځ چي په ۲۰۱۱م کال کي ئې شمېر ۳۰۰زرو کسانو ته رسېد د کورني جنگ په لومړيو کلونو کي ډېر تلفات لرل. د کارپوهانو په نظر اوس به د سوريې د پوځ شمېر ۱۰۰زره وي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د سوريې آزاد پوځ

د ۲۰۱۱م کال په مارچ مياشت کي د اسد رژيم د اعتراض کوونکو په سرکوبه ولو پيل وکړ. خو لږ وروسته ځيني ناراضي پوځيان بيا له مخالفانو سره ودرېدل او د مظاهره کوونکو د ملاتړ په موخه ئې د سوريې آزاد پوځ جوړ کړ.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د خلکو راټولېدنه

تر سوله ايزه مظاهرو وروسته د جنگ په تودېدو سره د مظاهره کوونکو ډېر له افراطيانو سره يو ځای سول.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د «اسلامي دولت» (داعش) په نوم ډله

د «عراق او شام اسلامي دولت» ډله (داعش) چي وروسته ئې نوم «اسلامي دولت» سو، لومړی په عراق کي جوړه سوه او ډېر ژر سوريې سوريې ته خپلي پوځي او سياسي شبکې وغځولي او د ډېرو مهمو سيمو په نيولو سره ئې ځان په دغه هيواد کي مطرح کړ.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

وسله والي افراطي ډلي

د تروريستي شبکې القاعدې پرضد نړيوالي مبارزې په ۲۰۱۲م کال کي په سوريه کي د دغي ډلي فعاليت ډېر کمزور کړ او دغه ډله ډېر ژر پر څو ښاخو ووېشل سوه چي يوې ئې د «جبهه فتح الشام» په نوم په سوريه کي سر راپورته کړ. په سوريه کي نوري افراطي ډلي هم فعاليت کوي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

په سوريه کي د روسيې پلی ځواک

روسيې چي په لومړي سر کي د اسد رژيم ته وسلې ورکولې او پوه سول چي د اسد حکومت د قدرت موازنه پر خرابېدو ده ډېر ژر ئې په دغه هيواد کي پوځي حضور ته لاره خلاصه کړه. په ۲۰۱۵م کال کي روسيې د سوريې په جنگ کي برخه واخيستله.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

امريکا او متحدان ئې

که څه هم چي د اوباما په وخت کي د امريکا سياست له سيمي څخه وتل وو، خو په عراق او سوريه کي د داعش حضور د امريکا شتون اړين کړی. په سوريه کي د امریکا توغندويي بريد وښوله چي دوی هم غواړي په سوريه کي اغېزمن پاته سي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

تر شپږکلني کورنۍ جگړې وروسته د سوريې نقشه

سوريه اوس يو داسي هيواد گرځېدلی چي هره ډله د يوې سيمي واک په لاس کي لري.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

ايران

ايران د اسد رژيم يو له اصلي متحدانو څخه دئ. ايران د سيمي له قدرتونو سره په سوريه کي په يوه نيابتی جنگ اخته دی.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د ايران مستقیمه مداخله

حسين همداني د ايران د سپاه يو قوماندان چي په سوريه کي وژل سوی دی. ايران تر اوسه له سوريې سره په پوځي او اقتصادي برخه کي په ميلياردو ډالره مرسته کړې ده.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

په سوريه کي د ايران تلفات

په سوريه کي د ايران د سپاه پاسدارن ځواکونو په تلفاتو سره روښانه سوه چي دوی د اسد په گټه هلته جنگیږي. د دوی ځيني افغانان ول.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

ترکيه

د سوريې په کړکېچ کي د ترکيې رول ډېر مهم او پېچل دئ. په سوريه کي د ناآراميو په پيل سره اردوغان د اسد د مخالفانو ملاتړ پيل کړ.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

په سوريه کي د ترکيې د ځواکونو عملیات

ترکيې هم لکه ايران فکر وکړ چي په دغه هيواد کي بې له پوځي مداخلي وضعيت د دوی په گټه نه اوړي. له يوې خوا له اسد سره مخالفت او له بله اړخه د کردي ډلو واک ته رسېدل د ترکيې له پاره د سردرد جوړ کړی.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

په فارس خليج کي عربي هيوادونه

که څه هم د سعودي عربستان په مشرتوب په فارس خليج کي عربي هيوادونو سوريې ته پوځونه نه دي لېږلي، خو د «اسلامي جبهې» جوړيدل چي مخامخ د عربستان څخه مرستي ترلاسه کوي خپله يو څه دي. قطر او متحد امارات هم په خپل وار سره په سوريه کي د اسد د مخالفانو ملاتړ کوي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د لبنان حزب الله

د لبنان حزب الله ډله هم د سوريې په جنگ کي اخته ده. حزب الله چي سړی ويلای سي په لبنان او سيمه کي د ايران پوځي بازو دی، نه ئې سوای کولای چي د سوريې په جنگ کي بې طرفه پاته سي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

افغان او پاکستاني شيعه پوځيان

ايران له عراق سره په جنگ کي تجربه پيدا کړه چي د خپلو اهدافو له پاره کولای سي شيعه ډلي و کاروي. په دوی کي «لشکر فاطميون» دله چي له افغان شيعه گانو څخه جوړه ده تر ټولو مهمه ده. يوه بله ډله بيا د «گروه زينبيون» په نوم د پاکستاني شيعه گانو ده. دغه ډلي د ايران په سپاه قدس پوري مربوط دي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

له کوباني ښاره د کردانو دفاع

په کوباني ښار کي له داعش سره په جگړه کي کردانو وښووله چي دوی له افراطيانو سره په جگړه کي ښه متحدان دي. ترکيه بيا په سیمه کي د کردانو د نفوذ زياتېدو سخت مخالف دي.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

د سوريې کردان

د سوريې کردان چي د اسد خاندان د حکومت پر مهال له حقوقو بې برخي ول، دغه سیاسي تحولات پخپله گټه کاروي. کردان د اسد رژيم او نورو افراطي ډلو پرضد سخت مقاومت کړی دئ.

په سوريه کي څوک جنگيږي؟

اسرائیل

اسرائيلو له سوريې حکومت سره د مخالفت سره سره تر اوسه د اسد رژيم د مخالفانو ملاتړ کړی نه دئ. دوی يوازي د ايران او حزب الله ډلي د وسلو په زېرمو بريدونه کړي دي. د سياسي چارو کار پوهانو په خبره د سوريې له کړکېچه تر ټولو زياته اسرائيلو گټه اخيستې ده.

موږ تعقيب کړئ