امريکا کي ۱۵۲ افغان پوځي زدکونکي تښتېدلي دي

متحده آيالاتو ته د پوځي روزنې له پاره استول شوي لږ تر لږه ۱۵۲ افغانان بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي نه دي. دغه ستونزه پروسږ کاله ډېره وه، خو امريکايي څارونکو د جمعې په ورځ وويل چې دا ستونزه ښايي ډېر ژر حل نه شي.

هغه افغانان چې د پوځي زدکړو له پاره د امريکا متحده آيالاتو ته ځي او پرته له اجازې ځانونه پټوي او هلته پاته کيږي، په امريکا کې امنيتي ګواښ بلل کيږي. دا ځکه چې هغوی پوځي روزنه ليدلې ده او د جګړې له پاره په وړ عمر کې قرار لري.

د هغوی له جملې څخه يوازې څو تنه نيول شوي يا زندان ته لوېدلي دي. دغه خبره د افغانستان د بيا رغونې د ځانګړې څارونکې ادارې يا سيګار په يوه رپوټ کې راغلې ده. د افغان پوځي زده کوونکو په ليکو کې په بهر کې د تېښتې لوړې شمېرې د رپوټ له مخې د افغان پوځ او پوليسو د واحدونو په منځ کې جګړې ته د چمتووالي او روحيې کچه هم ننګولې ده.

د تېښتې دغسې پېښې په تېره بيا د ۲۰۱۵ م کال راهيسې ډېرې شوې دي. د افغان پوځي زدکوونکو په منځ کې د تېښتې کچه د نورو هېوادونو د زده کوونکو په پرتله ډېره جګه ده. د رپوټ په حواله له ۲۰۰۵ کال راپه دې خوا له ۲۵۳۷ افغان پوځي زده کوونکو څخه چې متحده آيالاتو ته تللي دي، ۱۵۲ تنه يعنې شپږ سلنه تښتېدلي دي.

له نورو هېوادونو څخه د ورغلو پوځي زده کوونکو د تېښتې کچه بيا يوازې يوې سلنې ته رسيږي. تقريبا ټول هغه افغان پوځي زده کوونکي چې تښتېدلي دي، صاحب منصبان يا افسران ول. اکثريت يې د بريدمن او تورن رتبې درلودې. په رپوټ کې راغلي دي چې د دغې ډلې له خوا د تريننګ يا پوځي روزنې له ځايونو څخه تېښته «د ځانګړې اندېښنې وړ» بلل کيږي، ځکه چې صاحب منصبان د افغانستان د ملي اردو په تشکيلاتو او د چمتووالي په نيولو کې ستر رول لوبوي. دغه افغانان په ټوله امريکا کې له روزنځايونو څخه تښتېدلي دي، لکه د تکساس د لاکلنډ له هوايي اډې څخه چېرته چې هغوی انګليسي ژبه زده کوله.

د افغان پوځي زدکوونکو لټون ستونزمن دی

په رپوټ کې هغو بوروکراتيکو خنډونو ته هم اشاره شوې ده چې د دغسې افغانانو د لټون او تعقيب په برخه کې موجود دي. مثلا دا چې افغان پوځي زده کوونکي د خپل شاليد او ژوندليک په هکله يوازې لږ معلومات په اختيار کې ورکوي. د متحده آيالاتو د کډوالۍ او ګمرکاتو ادارې بايد د يوه ورک شوي افغان زده کوونکي د لټون له پاره لومړی د دفاع او بهرنيو چارو له وزارتونو سره تماس ونيسي څو د هغوی له خوا د دغسې يوه افغان تبعه د رسمي اقامت اجازه بېرته لغوه اعلان شي.

له دې کبله پلټنې ډېر وخت نيسي، په داسې حال کې چې د رپوټ په حواله وخت په دغسې قضيو کې ‌ډېر مهم او حياتي ارزښت لري. د افغانستان له پاره د بيا رغونې د ځانګړې ادارې يا سيګار له خوا د خپاره شوي رپوټ په حواله اکثرا تريننګ او د افغان سرتېرو پوځي روزنه په افغانستان کې تر سره کيږي، خو ځينې افغانان متحده آيالاتو ته لېږل کيږي څو هغسې تريننګ او روزنه وويني چې په خپل وطن کې يې نه شي ليدلی.

د افغان پوځيانو تېښته فقط يوه ستونزه ده چې امريکايان ورسره د افغان پوځ د دفاعي وړتيا په لوړولو کې مخامخ دي. د روان کال تر جولای مياشتې پورې متحده آيالاتو د افغان ملي اردو، هوايي ځواک، کوماندويي او نورو امنيتي ځواکونو د روزنې او تجهيز له پاره ۶۸ ميليارډه امريکايي ډالر لګولي ول. 

پر ورته موضوع یو انځوريز البوم زموږ له آرشيف څخه (28.09.2016):

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

د یوه زاړه سړي غمجنه څېره

داسي ښکاري، لکه یو چاته چي مخامخ گوري. دغه زوړ سړی د ینس اومبخ د نوې پروژې یوه برخه جوړوي. نوموړي آلماني په ۲۰۱۴م کال کي مزارشریف ته پر لاره د څه د پاسه سلو افغانانو عکسونه اخیستي دي.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

د مزارشریف ښار ډیري څیرې

اومبخ غوښتل د هغو کسانو عکسونه هم واخلي چي خلک یې نوم یوازي په خبرونو کي اوري. هغه وایی په اصل کي دغه ډول څیرې د آلمان د ماموریت اصلي دلیل جوړوي. له همدې کبله هغه د ټولو کسانو عکسونه اخلي، که هغه زاړه وي یا ځوانان، ښځي وي او یا کوچنیان. لکه دغه نجلۍ چی پرته له پردیو سرتیرو، بل ډول ژوند نه پیژني.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

د عکاسۍ پروخت

اومبخ په ۲۰۱۰م کال کي تر خپل لومړي سفر وروسته، افغانستان ته تل په منظم ډول سفرکوي. هغه غواړي دغه هیواد او خلک یې نورهم ښه وپیژني. هغه وايي چي یو ځل له خپل ملگري او مرستیال سره مزار ته نژدې یو دښت کی ولاړ وو او هغه ځای دومره ښایسته وو چي هغه ته یې ژړا وروستله، ځکه په رسنیو کی تل دهغه برعکس تصویرونه وړاندي کیږي.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

مېلمه پالنه

دغه عکاس وايي چي افغانانو د هغه تود هرکلی کړی دی. هغوی یې تل ډوډۍ خوړلو، کنسرتونو او د بزکشیو لوبو ته دعوت کړي دي. خو د خراب امنیتي حالت له امله یې نه سوای کولای دغو ټولو بلنو ته مثبت جواب ووایي.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

تل امنیتی وضیعت په پام کی نیول

د کار کولو پر وخت امنیتی وضیعت په پام کي نیول، ډیر مهم وو. د ځايي کارکوونکو له خوا به تل هغوی ته لارښووني کیدې. اومبخ وایی چی ما تل داسي یو احساس درلود چي په آزادانه ډول گرځیدای سم. خو دا په دې پوري اړه درلوده چي چیري، څه وخت او له څومره مخکي له مخکي خبرداریو سره سړی گرځي.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

چارواکي، طالبان او مجاهدین

همدارنگه مشهورو چارواکو لکه عطامحمد نور هم اومبخ ته اجازه ورکړې چی عکس یې واخلي. د بلخ ولایت دغه والي د آلمانانو له پاره د خبرو اترو مهم ملگری وو. همدارنگه اومبخ د طالبانو او مجاهدینو د جنگیالیو عکسونه هم اخیستي دي.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

په جرمني کی د هغه د عکسونو نندارتون

په جرمني کی د ۲۰۱۶م کال له سپتمبر میاشتي راهیسي د «افغانانو» په نوم یو نندارتون پرانیستل سوی، چي وروستی یې په آلمان کی وو. په دغه نندارتون کي نندارچیانو ددې امکانات درلودل چی د اومبخ لوی عکسونه له نژدو وگوري.

په افغانستان کی د آلمان پوځي ماموریت ته په یوه بل نظر کتل

راتلونکې مرحله، د عکسونو یوکتاب

ینس اومبخ وروسته غواړي چي له خپلو عکسونو څخه یوه مجموعه جوړه کړي او په دې ډول د یوه غټ کمپاین په مرسته د خپلی پروژې له پاره بسپنې راټولوي. د هغه په نظر د عکسونو یوه مجموعه په وخت پوري تړلی یو تلپاته سند وي. هغه هیله لري چی د «افغانانو» په نامه د هغه پروژه د راتلونکو نسلونو له پاره په افغانستان کی د آلمانی ماموریت یوه برخه جوړه کړي.

موږ تعقيب کړئ