تر ګوانتانامو وروسته ژوند: د دوو افغانو ملګرو داستان

دوه افغان ملګري چې په ګوانتانامو زندان کې سره یو ځای ساتل کیدل، تر آزادۍ وروسته پر دوو بېلو لارو روان شوي دي. یو یې له داعش او بل یې له افغان ځواکونو سره یو ځای شوی دی.

حاجي غالب او عبدالرحیم مسلم دوست، ځکه سره انډیوالان شول چې دواړو له شاعري سره مینه لرله. هغوی دواړو د ۲۰۰۱م کال د سپتمبر میاشتې د یوولسمې نیټې تر برید وروسته د ګوانتانامو زندان ته لېږدول شوي ول. غالب چې ۴۹ کلن دی، وایي: «ګوانتانامو د نړۍ پر مخ تر ټولو خراب ځای دی.»

هغه زیاتوي: «هره ورځ به مي له ځانه پوښتل چې ولې زه نیول شوی یم؟ ولې یې زما د ژوند پنځه کاله خراب کړل؟ ولي عدالت او د تاوان جبران نه شته؟»

غالب په افغانستان کې د پخواني شوروي ځواکونو پر خلاف جګړه کوله، بیا د طالبانو پر ضد جنګید او وروسته بیا د افغان امنیتي ځواکونو په لیکو کې شامل شو. خو په ۲۰۰۳م کال کې پر هغه باندې له یاغیانو سره د اړیکه لرلو تور ولګید.

چارواکو هغه له دندې ګوښه کړ، او بیا یې د ګوانتانامو زندان ته واستاوه. امریکایي چارواکو بیا په ۲۰۰۷م کال کې پریکړه وکړه چې غالب د القاعدې او یا هم طالبانو غړی نه دی.

له زندانه تر آزادیدو وروسته، غالب د امریکایانو پر ضد جګړه پیل نه کړه، او په بدل کې یې له افغان امنیتي ځواکونو سره یو ځای شو چې په خبره یې د افغانستان له اصلي دښمنانانو چې طالبان او داعش دي، وجنګیږي.

په دې ترتیب سره نو غالب له خپل پخواني ملګري مسلم دوست، سره هم جنګیږي چې د غربي او افغان چارواکو په خبره په ننګرهار ولایت کې د اسلامي دولت (داعش) ترهګري ډلي لوړپوړی قوماندان دی. مسلم دوست، تر غالب دوه کاله مخکې آزاد شوی وو.

غالب وایي چې مسلم دوست به په ګوانتانامو کې نورو زندانیانو ته د جهاد په اړه خبرې کولې: «کله چې به هغه تبلیغ کاوه نو نورو زندانیانو به ژړل. هغوی د مسلم دوست د لوړ او په زړه پوړي غږ له کبله هیرانیدل.»

د ګوانتانامو زندان په ۲۰۰۲م کال کې پرانیستل شو. په دې زندان کې یو پر څلورمه برخه بنديان افغانان ول چې ډیری یې بیا وروسته له دې کبله چې په ناحقه نیول شول شوی ول آزاد شول. ځينو کارپوهانو ویلي دي چې په ناحقه د ګوانتانو زندان ته د کسانو استول د دې سبب شوي دي چې ځیني آزاد شوي کسان بیا له یاغیانو سره یو ځای شي.

غالب وایي: «امریکایان ښايي ګوانتانامو ته د یوې اړتیا په سترګه وګوري، خو هغوی باید د بنسټ پالو او هیواد دوستو کسانو تر منځ توپیر وکړي.»

غالب اوس د ننګرهار ولایت د بټي کوټ ولسوال دی. طالبانو په ۲۰۱۳م کال کې د هغه ورور چې د سړک د جوړیدو یوې پروژې ساتنه یې کوله وواژه. دوې اوونۍ وروسته بیا د طالبانو په یوه بله چاودنه که د غالب د دوو ښځو او دوو ماشومانو په ګډون ۱۸ کسان ووژل شول. کله چې غالب له فرانسې خبري آژانس سره خبري کولې نو زوی یې وروسته د هغه د یوه بل دوست د وژل کیدو خبر هم راوړ.

غالب پر خپل مخ لاسونه ونيول او ویې ویل: «د مسلم دوست په څیر کسان د بهرنیانو پر ضد جنګیږي خو ډیر وخت افغانان وژني. که زه هغه [مسلم دوست] د جګړې په لومړی کرښه کې ووینم، نو ژوندی به یې پرې نه ږدم.»

زموږ له ارشيف څخه نور مطالب:

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

د زندان دننه

د کیوبا له ولسمشر راول کاسترو سره د اوباما د لیدنی کتني پر مهال، عکاس لوکاس جکسن ته هم دا زمینه برابره سوه چی په کیوبا کي امریکايي اډې گوانتانامو بې ته ولاړ سي. هلته یې اجازه ترلاسه کړه چي د دغه محبس د شپږم کمپ عکاسي وکړي. په دغه انځور کي د ډوډۍ خوړلو کوټه او د محبس یو څو کوټې لیدل کیږي.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

د وخت ضایع کول

په شپږم کمپ کي بندیان تلویزیون ته د کښېناستلو اجازه لري. په ۲۰۰۲ک کال کي د پرانیستلو راهیسی نوموړی زندان په نړیواله سطحه تر انتقادونو لاندی دی، دا ځکه چي دلته انسانان پرته له محکمې او دعوې بندیان دي.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

د اوسیدو کوټه

یو ساده چپرکټ، سرخلاصی کموډ: په دغه زندان کي یو بندي په دې ډول ژوند کوي. دا معلومه نه ده چي واقعاً ټوله بندیان به په ورته کوټو کي ژوند کوي او که څنگه؟ ولسمشر اوباما غوښتل ډیر پخوا لا نوموړی زندان وتړي.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

د زندان کتابتون

دلته بندیان کولای سي مطالعه وکړي.عربي او انگلیسی کتابونه ولولي، خو تر څارني لاندي. خو دا چي تر کومي اندازې پوري له دغې کتابخانی څخه کار اخیستل کیږي او بندیان څومره نورو آسانتیاوو وته لاس رسی لري، دویچه ویلي نه سي کولای هغه معلوم کړي.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

روغتیا پالنه

جکسن وکولای سول چي د زندان له روغتون څخه هم عکسونه واخلي، د مثال په ډول له دغي المارۍ څخه چي دواوی پکښي پرتې دي.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

په گوانتانامو کي ژوند کول

خو د جکسن ډیر کم بندیان تر سترگو سول. دا چي له دغه بندي څخه د کومي پنجرې او یا هم کړکۍ څخه عکس اخیستل سوی دی، یوه استثنا ده.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

تر څارني لاندي

داسي ښکاري چي د محبس هغه برخه نوره له منځه وړل سوې وی، چي په ۲۰۰۲م کال کي یې په سره لمر کي یو سرخلاصی قفس غوندي ښود. خو اوس هم تر دایمي څارني لاندي بندیان نه سي کولای، څو شخصي حریم ولري.

د گوانتانامو زندان د دننه انځورونه

گوانتانامو نژدې دی وتړل سي؟

په داسي حال کي چي په اول سر کی دلته د ۸۰۰ په شاوخوا کي انسانان بندیان ول، اوس د هغو شمیر تر سلو هم راکم سوی دی. د بشري حقونو فعالان هیله من دي چي دغه زندان به ډیر ژر وتړل سي. خو دا لا معلومه نه ده چي پاته بنديان به چیري ولیږدول سي او کوم هیوادونه به هغوی ومني.

موږ تعقيب کړئ