د آلماني محصلانو او افغان مهاجرو له پاره د خبريالۍ ورکشاپ

د آلمان په بن ښار کي د ژورناليزم څانگي د آلماني محصلانو او هغو افغان مهاجرو ته چي په خپله هيواد کي خبريالان ول، ورکشاپ جوړ شوی وو.

دغه ورکشاپ چې د بن د «راين زيگ کالج» له خوا جوړ شوی وو پکښې د «جګړو او بحراني سيمو خبريالانو» آلماني محصلانو او مهاجرو خبريالانو د مسلکې زده کړو ترڅنګ خپلې تجربې له يو بل سره شريکې کړې.

د ناامنه او په جګړو کې د ښکيلو هيوادونو خبريالانو د خبريالۍ په مختلفو برخو کې کارونه کړي دي. ځينې يې په بن ښار کې زده کړې هم کوي. دوي د مختلفو هيوادونو دي خو ډيری يې د افغانستان او سوريې دي. د دوی له پاره جوړ ورکشاپ په اوونۍ کې يوه ورځ د هرې سه شنبې په ورځ دايريږي.

۲۹ کلن غلام حسين نديم شاوخوا لس کاله د افغانستان په شمال کې د خبريالۍ په برخه کې کار کړی دی. هغه په تخار کې د سيمه ايزو رسنيو تر څنګ، شاوخوا ۷ کاله په مزارشریف ښار کې د آلمانيانو له خوا تمويليدونکې راډيو «بيان شمال» کې کار کړی دی. نوموړی دوه کاله مخکې د امنيتي ګواښونو له وجې له خپلې کورنۍ سره آلمان ته راغلی دی.

نديم په آلمان کې د ژورناليزم په برخه کې د زده کړې او کارکولو هيلې لري. هغه زياتوي چې په دغه ورکشاپ کې يې د افغانستان او آلمان خبريالۍ ترمنځ شته توپيرونه وموندل. هغه وويل: «ما په دغه ورکشاپ کې د افغانستان او آلمان د خبريالۍ د طرزونو يوه برخه زده کړه».

د اړيکو د علم متخصص او د ورکشاپ روزنکی پروفيسور میشاييل کرتسمينسکي وايي چې په آلمان کې مهاجرو خبريالانو ته د خبريالۍ په برخه کې کار کول د هغوي مسلکي مهارتونو او آلماني ژبې مهارتونو سره تړاو لري. کرتسمينسکي وويل: «په آلمان کې ډيري نړيوالۍ رسنۍ نه شته. که دغه رسنۍ زياتې وای د کار چانس به هم زيات وای. که څوک د آلماني ژبې بشپړ مهارتونه و نه لري، په آلماني رسنيو کې ورته د کار لږ چانس شته. د بيلګې په توګه په عربي هیوادونو کې هم همداسې ده. که تاسو د يوه آلماني په توګه وغواړې په يوه عربي رسنۍ کې کار وکړۍ بايد ۲۰ کاله د عربي ژبې او فرهنګ په برخه کې زده کړي وکړئ، له دې پرته امکان نه لري د يو خبريال په توګه کار وکړئ».

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي باید د امکان ترحده پوري ډيري خبري وکړي

په بله ژبه خبري کول ډیر سخت کار دی،ځکه چي سړی باید هغه کلمات استعمال کړي،چي ترمخه یې زده کړي وي او ډیر چرت هم باید ونه وهي. ځکه نو باید سړی ډیر تمرین وکړي. که تاسي د تمرین کولو دپاره څوک نلری، چي خبري درسره وکړي، بیایې نو پخپله د ځانه سره وکړی.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي: د شیانو نومونه په الماني باندي ولیکی

د کاغذونو ټوټې راواخلی،پرهغه باندي د شیانو نومونه په الماني باندي ولیکي او پریوځای یې بندکړی. پدې ډول سره تاسي ټوله ورځ هغه ته گوری او زده کوی یې. دهغه سره د لغت آرټیکل او جمع هم ولیکی. په غیر د هغه مجبوره یاست وروسته بیرته هغه زده کړی.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي: دکوچنیانو الماني کتابونه او دخندا کیسې ولولی

دکوچنیانوکتابونه او دخندا کیسې په ډیر ساده ژبه سره لیکل کیږي او د متن مطبق پکښي عکسونه هم موجود وي. څکه نو هغه د د الماني ژبي د زده کړي دپاره ډیر مساعد دي. دکوچنیانو ځیني کتابونه حتي په دوو ژبو باندي لیکل سوي وي.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي: دسودا اخیستلو لست مو په الماني ژبه ولیکی

د ورځني لغاتونو زده کړه ترټولو ډیره مهمه ده. په همدې دلیل کوښښ وکړی،خپل دسودا اخیستلو لست مو په الماني ژبه باندي ولیکی. د هغه کښل به شاید ډیر وخت وغواړي،خو موږ تاسي ته ډاډ درکوو، چي تاسي به پدې کار سره ډیر شیان زده کړی.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي: حالت سم وسنجوی او دهغه مطابق امادگي ونیسئ

فکر یې وکړی، چي په یوه معین حالت کي کومو لغتونو ته ضرورت لرئ او په یوه قاموس کي پسي وگورئ. بیا نو یو ډیالوگ ولیکی او هغه څوواره ولولئ. پدې ډول سره نوتاسي هر ډول حالت ته تیار یاست .

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي:دې ته انتظار مه کوئ، چي بیله غلطی خبري وکړئ

مهمه داده،چي ستاسي په خبرو باندي یو څوک پوه سي. په همدې خاطر حتمي نده، چي هره جمله د گرامري لحاظه سمه وي. دا هم ډیره بده نده، چي د لغت سم ارټیکل سم نه پیژنئ. فکر یې وکړی، چي ډیری هغه کسان چي ستاسي سره خبري کوي ، یوه پردی ژبه لا نه پیژني.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

نوي زده کونکي:د بل کار تر څنگ المانۍ راډیو واورئ

که تاسي نوي زده کونکي یاست، نوشاید هیڅ په پوه نسئ. خو د راډیو د اوریدو د لاري تاسي د یوې ژبي د زده کولو احساس پیدا کوئ. د راډیو اوریدل د هغو کسانو دپاره چي ډیره الماني یې زده وي، د الماني کلتور څخه ډیر خبریږي او ژبه یې هم تقویه کیږي.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

هغه کسان چي ژبه یې ښه زده وي،کوښښ وکړي د جرمنیانو سره خبري وکړي

یو ښه امکان دادی، چي تاسي یو داسي څوک پیدا کړی، چي غواړي ستاسي ژبه زده کړي او متقابله همکاري سره وکړئ. پدې ترځ کي د سړی نه یوازي دلغاتو او جملو استعمال زده کیږي، بلکه د ژبي شکل او طرز هم.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

هغه کسان چي ژبه یې زده وي، په پخولو کي د الماني نسخو څخه استفاده وکړي

غذا نه یوازي د بدن د تقویې او سلامت دپاره ده، بلکه هغه د اجتماعي ژوندانه یو مهم جزء هم دی. په همدې خاطر ښه دی،چي د چا د غذايي موادو نومونه هم زده وي. تر ټولو ښه لار یې داده ، چي سړی هغه د اشپزۍ پر وخت عملأ زده کړي. که ستاسي الماني غذاوي او خورکونه نه خوښیږي ، بیاایټالوۍ او نوري پخې کړئ، مهمه داده چي نخسې یې په الماني باندي وي.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

چي ژبه مو ښه زده وي،هغه کتابونه ووایاست،چي تاسي یې پخوا پیژنئ. په الماني باندي

تاسي خپل د خوښي وړ کتابونه ښه پیژنۍ او هم مو شاید څوواري ویلي وي.دانو د ژبي د زده کړي تر ټوله ښه امکان دی،چی هغه یوواربیا په الماني ژبه باندي ولولی. څنگه چي تاسي ته د کتاب محتوی او کیسه معلومه ده، نوکولای سئ پر ژبه باندي ډیر تمرکز وکړی.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

هغه کسان چي ژبه یې ښه زده وي،الماني موسیقي واوري او متن یې پیاد کړي

موسیقي نه یوازی ارام ورکونکې او ارتباط قایمونکې ده، بلکه ددې سره هم کومک کوي، چي ژبه زده کړئ، خصوصأ که ستاسي د هغه وزن او قافیه خوښه سي. په جرمني کي ډیر زیات مختلف سندرغاړي اوهنري ډلي سته، او په اصطلاح د هرچا پر غاښ برابر یو څوک. موږ تاسي ته مشوره درکوو، چي الماني ژبه د موسیقۍ د لاري زده کړئ.

د الماني ژبي د زده کړي لارښوني

هغه کسان چي ژبه یې ښه زده وي،الماني فلمونه او سریالونه وگوري

د فلمونو او سریالونو د لاري هم تاسي کولای سئ، چي خپله ژبه نوره هم غني کړئ. په جرمني کي ډیر الماني فلمونه او سریالونه سته، چي ځیني وختونه لاندي لیکني هم ورته سوي وي. خو سړی کولای سي امریکايي یا هندي فلمونه هم په الماني دوبله باندي وگوري.

د ورکشاپ بل ګډونوال ۲۸ کلن بشار دی چې یونيم کال مخکې له سوريې څخه آلمان ته راغلی دی. بشار اوس د آلمان درې کلنه اقامه په لاس کې لري. هغه غواړي ښه آلماني زده کړي، څو په آلمان کې خپلو تحصيلاتو ته ادامه ورکړي. بشار خپل هغه خاطرات يادوي چې په سوريه کې به د راډيو تر مايک شاته کښېناستو او خپرونې به يې وړاندې کولې. هغه په خپل هيواد کې د خبريالۍ ۵ کاله تجربه لري. هغه وايي چې په سوريه کې خبريالان له زياتو ستونزو سره مخامخ دي: «په سوريه کې خبريالانو د بيان د آزادۍ په برخه کې ستونزې لرلې، د حکومت له خوا هم د خبريالانو او رسنيو د کارکونکي ملاتړ نه کيږي».

پروفيسور کرتسمينسکي وايي: «د ګډې خبريالۍ يو ښه والی دا دی چې اکثره مهاجر خبريالان زموږ د آلماني محصلانو په پرتله زياتې تجربې لري او هغوۍ کولای شي خپلې تجربې زموږ له محصلانو سره شريکې کړي. مهاجر په لومړي نقش کې عمل نه کوي، خو کولای شي زموږ محصلان ورڅخه ډير څه زده کړي. دا ډيره مهمه ده چې مهاجر داسې موقفونو ته ځانونه ورسوي چې وشي کړای له آلمانيانو سره خپلې لا زياتې تجربې شريکي کړي. دغه ورکشاپ زموږ له پاره يوه ډيره مثبته تجربه وه».

اورميلا نوري په بن ښار کې د ژورناليزم د تخنيک د څانګې محصله ده. هغه د افغانستان ده خو په آلمان کې لويه شوې او په آلماني ژبه بشپړ تسلط لري. اورميلا په ورکشاپ کې د مهاجرو له ګډون څخه خوښه ښکاري. هغه وايي: «هر مهاجر خپلې کيسې لري، د هغوی کیسې مې واوريدې او يو بل مو سره درک کړل». که څه هم آلمان ته تازه راغلي مهاجر په دغه هيواد کې د تحصيل او کار هيلې لري، خو اورميلا بيا غواړي چې تر فراغت وروسته له آلمانه بهر په هندوستان او يا امريکا کې کار وکړي.

عملي کار

که څه هم د خبريالۍ دغه ورکشاپ ۱۵ اوونۍ وو او په اوونۍ کې يوه ورځ دايرېدی خو ګډونوال يې کوښښ کاوه چې له دې پرته په نورو ساعتونو کې هم عملی کارونه وکړي. هغوی په ګډه د ځينو موضوع ګانو په اړه څيړنې او مرکې کوي او بيا ترې د غږيز، ويډيويي او ليکنې په قالبونو کې رپوټونه جوړ کړل.

د دغه ورکشاپ يو تنظيم کوونکی او د دکتورا د څانګې محصل اندرياس فیهوف د ورکشاپ په وروستۍ ورځ ګډونوالو ته د عملي کارونو په اړه توضيحات ورکړل.

د ورکشاپ ګډونوال په درو يا څلور کسيزو ډلو په ويشلو د خپلو تجربو او خپلو هيوادونو کې د هغو ستونزو په اړه چې دوی ورسره مخامخ ول لیکنې وکړې. يو شمير يې په خپلو هيوادونو کې د رسنيو پر وضعيت تمرکز کاوه او د هغوی په اړه به يې په آلمان کې د ترلاسه کړيو تجربو پر اساس ليکنې کولې.

دغه ورکشاپ تر نژدې يو څلور مياشتنې سميستر وروسته پاي ته ورسيد. استادان او ګډونوال هيله مند دي چې په راتلونکې کې به بياهم په ورته ورکشاپ کې ګډون وکړي.

P.A/K.S

موږ تعقيب کړئ