محکمه: آلمان کولای شي نورو اروپايي هيوادونو ته مهاجر اخراج کړي

د اروپا ټولني محکمې ویلي دي چې آلمان کولی شي نورو اروپايي هیوادونو ته پناه غوښتونکي واستوي آن که دغه مهاجر هلته په سختو شرایطو کې ژوند ته هم اړ شي. یوازې په ډیرو افراطي قضیو کې استثناګانې په پام کې نیول شوې.

د اروپا محکمې د سه شنبې په ورځ داسې پریکړه وکړه چې له مخې یې آلمان کولی شي چې نورو اروپايي هیوادونو ته پناه غوښتونکي اخراج کړي. په لوکزامبورګ کې دې محکمې پریکړه وکړه چې په ځینو هیوادونو کې کمې ټولنیزې مرستې او د ژوند سخت شرایط د دې دلیل نه شي کیدای چې هغوی ته دې مهاجر اخراج نه شي.

اروپايي محکمې څه وویل:

·   د اروپايي ټولنې د يوه غړي هیواد د مرستو کمښت د دې لامل نه شي کیدای چې هغه ته دې پناه غوښتونکي اخراج نه شي.

·   یوازې په افراطي پیښو کې استثناګانې په پام کې نیول شوي دي چې په ترڅ کې یې یو کس له خپلو ډیرو لومړنیو اړتیاو لکه خوراک، سرپناه او اوبو څخه محرومه شي.

·   دا په دې برخه کې صدق نه کوي چې پناه غوښتونکی وغواړي د آلمان د ټولنیز ژوند د معیار غوښتونکی وي.

·   قاضیانو په ډاګه کړې ده چې د اروپايي ټولنې د پناه غوښتنې سیستم د متقابل اعتبار بر بنسټ رامنځ ته شوی دی او د دې ټولني غړي هیوادونه باید بشري حقونو ته په درناوي پریکړې وکړي.

·   قاضیانو دا هم وویل چې که یو پناه غوښتونکی د اروپايي ټولنې په یوه بل غړي هیواد کې محافظت ولري نو د پناه غوښتنه یې ردیدای شي.

د اروپايي ټولنې د پناه غوښتني قوانین څه دي؟

د اروپايي ټولنې د دوبلن د مقرراتو له مخې باید پناه غوښتونکې د اروپايي ټولنې په هغه هیواد کې پناه وغواړي چې لومړی ورته رسیدلي وي. دغه هیواد مکلف دی چې د دې کس د پناه غوښتنلیک و ارزوي او پناه غوښتونکي ته محافظت ورکړي. هغه پناه غوښتونکي چې په اروپايي ټولنه کې خپل سفر ته دوام ورکوي کیدای شي چې هغه هیواد ته چې لومړی ورته رسیدلي وي، واستول شي. دا کار باید د شپږو میاشتو په جریان کې وشي.

د اروپا محکمې ته دغه قضیه څرنګه ورسیده؟

په اروپا کې قاضیانو له اروپايي محکمې غوښتي ول چې د اروپايي ټولنې د پناه غوښتنې قوانین توضیح کړي او روښانه شي چې آلمان په کوم وخت کې کولی شي د اروپايي ټولنې نورو هیوادونو ته پناه غوښتونکي اخراج کړي.

په یوه قضیه کې یوه پناه غوښتونکي لومړی په ایټالیا کې د پناه غوښتنه کړې وه او بیا آلمان ته راغلی وو او دلته یې هم غوښتنلیک ورکړی وو. هغه استدلال کاوه چې باید بیرته ایټالیا ته وا نه ستول شي، ځکه په هغه هیواد کې د آلمان په پرتله شرایط سخت دي.

اوس به څه کیږي؟

د اروپايي ټولنې د محکمې پریکړه ځکه هم مهمه ده چې آلمان ته د دې امکان ورکوي چې پناه غوښتونکي هغو هیوادونو ته واستوي چې دوی ورته په لومړي سر کې رسیدلي وي. خو د دغو پناه غوښتونکو د برخه لیک په اړه وروستۍ پریکړه به د آلمان فدرالي محکمې کوي.

دا لا روښانه نه ده چې هنګري، پولنډ او ایټالیا به د دې پریکړې په اړه څرنګه غبرګون وښيي، ځکه تر دې مخکې یې د مهاجرو له منلو ډډه کړې ده. تیر کال آلمان تر۸۰۰۰ ډیر پناه غوښتونکي د اروپايي ټولنې نورو غړو هيوادونو ته واستول. د هغوی له ډلې څخه ډیر یې ایټالیا ته ولاړل. یوازې څو تنه یې یونان ته ولاړل او هنګري بیا هیڅ پناه غوښتونکی و نه مانه.

د بشري حقونو په اړه اندیښنې

د مهاجرو د حقونو په برخه کې فعالان وایي چې په ځينو هغو هیوادونو کې چې ډیر پناه غوښتونکي ورته په لومړي سر کې رسیږي وضعیت ډیر خراب دی. له همدې کبله هغوی ټینګار کوي چې آلمان باید د دغو مهاجرو د اخراج پر ځای د هغوی مسئولیت پر غاړه واخلي.

ms/nz (AFP, dpa)

زموږ له ارشيف څخه:

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

لکه يو سوداگر

کله چې د سوريې يو مهاجر جوسپ ساليبا په برلين کې روان وي نو سړی فکر کوي چې دی يو لوی سوداگر يا تاجر دی. ده په رښتيا هم په سوريه کې يو وخت خپل کاروبار درلود. کله چې دی نهه کلن وو نو پلار یې د خپل يوه دوست سره د کار له پاره دمشق ته وليږه. هغه د لرگيو څخه نوي شيان جوړول. د سالیبا دا کار دومره خوښ شو چې يو وخت یې همدا خپل کاروبار وگرځاو.

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

يو هنرمند منبر ته پورته شوی

جوسپ ساليبا په سوريه کې د عسکرۍ له مکلفيت څخه ويره درلودله او له همدې وجې درې کاله دمخه اروپا ته راغی. خو کله چی دی بيا آلمان ته راغی او د ژبې د کورس په ترڅ کې د برلين د مشهورې دوم کليسا ليدو ته ولاړ نو سملاسي یې له دې ځای سره تړون حس کړ. هغه د کليسا د منبر د رغونکي په توگه د وړيا کار وړاندیز وکړ. خو يو کاله وروسته ورته په کليسا کې دنده ورکړل شوه.

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

خپله کليسا

د دوم کليسا ډېر ژر د سالیبا له پاره په کور بدله شوه، خو آلمان نه. د پناه غوښتنې ادارې چارواکي نوموړي ته اسناد نه ورکوي او دی په برلين کې د سوریې سفارت ته استوي. خو دی نه غواړي د هغه هيواد سفارت ته ورشي چې دی يې له حکومته تښتيدلی دی. دا چې د هغه راتلونکې به په آلمان کې څرنگه وي، روښانه نه ده.

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

د علي د پناه غوښتنه، يوه برخليک ټاکونکې ورځ

افغان علي محمد رضايي ته د خپلې زيږيدنې نيټه نه ده معلومه. مور او پلار یې نه وه ياداښت کړې. خو نوموړي ته يوه بله نيټه ډېره ښه ياد ده: د ۲۰۱۵ م کال د اکتوبر ۱۵. په دې ورځ نوموړی برلين ته رسېدلی او د پناه غوښتنه یې وکړه. تر يوه اوږده سفر وروسته برلين ته په رسيدو سره علي ډېر څه تجربه کړل چې په هغه کې موسيقي هم شامله ده.

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

موزيک او موټر سايکلونه

علي محمد رضايي د موسيقۍ په يوه ډله (کور) کې شامل شو. نوموړی هلته د کرس واخهولڅ سره بلد شو. هغې دی خپل کور ته دعوت کړ څو يې له ميړه سره يوځای پخلی وکړي او آلماني زده کړي. د کرس له میړه سره تر بلديدو وروسته علي پوهه شو چې دی هم د موټر سايکل ځغلولو سره ليوالتيا لري. دوی دواړه ښه دوستان شول. علي وايي: «دوی زما له پاره لکه مور او پلار دي.»

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

د ژبې کورس

علي محمد رضايي په آلمان کې په څو ځايونو کې عملي کار او نور واړه کارونه لکه له نانوايي سره، په هوټلونو او رستورانتونو کې کار کړی دی. دی په خپل وزگار وخت کې هڅه کوي آلماني ژبه زده کړي. لکه په انځور کې د ژبې په يوه کورس کې ناست دی.

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

له اخراجيدو څخه ويره

علي محمد رضايي د برلين په تيگل هوايي ډگر کې د آلمان د هوايي شرکت «لوفتهانزا» سره کار کوي. هغه هلته خواړه چمتو کوي او پاکي کوي. کله چې وزگار وي نو له خپلو ملگرو سره وخت تيروي. خو د اخراجيدو ويره تل ورسره وي. ځکه د پناه غوښنه یې رد شوې او دی يوازې «موقتي ويزه» لري. دی وايي: «زه دلته يو اپارتمان لرم او ډېر مهربانه خلک پيژنم. کله چې دوی ما بيرته وليږي نو زه هر څه له لاسه ورکوم.»

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

له بمونو تر شپني کلبه

حيدر درويش په ۲۰۱۶م کال کې په سوريه کې د جگړې له وجې دغه هيواد پریښود. کله چې دی په ۲۰۱۷م کال کې د برلين د همجنس بازانو په کلب کې په رقص بوخت وو، يوه اسرائيلي محصل جودي لا ديوانه سره یې وپيژندل. هغه درويش ته په خپل شپني کلب کې د کار کولو وړاندیز وکړ. په سوريه کې درويش هيڅکله هم په يوه کلب کې پر دريځ نڅا نه وه کړې.

په آلمان کي د مهاجرو نوی ژوند

خپل هنر نندارې ته وړاندې کول

درويش په برلين کې د همجنس بازانو د یوه محفل په چمتو کولو کې د مرستې په حال کې ليدل کيږي. په سوريه کې به د ده ژوند بيخې بل ډول وای. خو دی اوس په برلين کې يو رنگين، آزاد او له وېرې ترهې پاک ژوند تيروي. دلته دی خپل هنر هر ډول چې غواړي خلکو ته ښکاره کولی شي، او برلين هم د نوموړي په ورتگ يو څه نور هم رنگين شوې دی.

موږ تعقيب کړئ