پر سوریه د امریکا په مشرۍ بریدونه غبرګونونه او ملاتړ له ځانه سره لري

په سوریه کې د کیمیاوي وسلو تر استفادې وروسته، متحده ایالاتو، فرانسې او بریتانیا نن په سوریه کې هدفي بمبارۍ کړي دي. دغو بمباریو د ځینو هیوادونو ملاتړ او بیا د ځینو نورو هیوادونو غبرګون را پارولی دی.

د امریکا ولسمشر د جمعې په ورځ (د ۲۰۱۸ کال د اپريل ۱۳مه نېټه) اعلان وکړ چې د امریکا متحده ایالاتو، بریتانیا او فرانسې د سوریې د پوځ پر هغو سیمو هدفي بمباري کړې چې باور کیږي په دوما کې د تیرې اونۍ د کیمیاوي برید وسلې ساتل کیږي. متحده ایالاتو ویلي وو چې دغه کیمیاوي برید د سوریې د ولسمشر بشار الاسد ځواکونو ترسره کړی دی.

ترمپ د برید په هکله وویل: «دغه شیطاني او بدمرغه برید میندې، پلرونه، کوچني ماشومان او تنکي ځوانان په داسې درد اخته کړل چې د تنفس له پاره یې هڅه کوله.» ولسمشر ترمپ همدا راز زیاته کړې چې دغه عملونه د انسان کار نه دی. دا د یوه دیو جرمي کارونه دي.

بریتانیا: موږ بل بدیل نه درلود

پر سوریه باندې د هوايي بریدونو په هکله د ولسمشر ترمپ تر اعلان وروسته، د بریتانیا لومړۍ وزیرې تیریسا مې د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي چې بریتانیا د له ځواک څخه د کار اخیستنې په عوض بل کوم بدیل نه درلود. په اعلامیه کې راغلي: «موږ د دې اجازه نه ورکوو چې د سوریې په داخل، د بریتانیا په سړکونو او یا د نړۍ په بله برخه کې د کیمیاوي وسلو کارول دې په یوه عادي کار بدل شي.»

په اعلامیه کې مې په حواله لیکل شوي چې دغه بریدونه په دقیقه توګه د سوریې د کیمیاوي وسلو وړتیاوې په نخښه کوي او دا چې دغه درې اړخیزه ائتلاف هیڅ اراده نه لري چې د سوریې په کورنۍ جګړه کې مداخله وکړي او یا هم په دې هیواد کې رژیم بدل کړي.

فرانسه: اسد سره کښه ماته کړې

د بریتانیا سربیره د فرانسې ولسمشر امانویل ماکرون هم ویلي چې دغه ګډ عملیات به د سوریې د حکومت «مخفي کیمیاوي وسلې» په نخښه کړي. ماکرون زیاته کړې چې د سوریې په دوما کې د تیرې اونۍ کیمیاوي برید د فرانسې سره کرښه ماته کړې. نوموړي ویلي چې موږ  دا نه شو زغملی چې د کیمیاوي وسلو کارونه دې بې ارزښته وګڼل شي کوم چې د سوریې خلکو او زموږ مجموعي امنیت ته جدي ګواښ رامنځ ته کوي.

دا په داسې حال کې ده چې روان اونۍ دغو درې واړو هیوادونو ویلي وو چې دوی داسې شواهد په لاس کې لري چې د دې ښکارندويي کوي چې د بشارالاسد حکومت د تیرې شنبې ورځې د برید مسوول دی او دا چې دغه رژیم باید د کیمیاوي وسلو د کارولو قیمت پرې کړي.

بل لوري ته بیا ولسمشر ترمپ په مستقیمه توګه د سوریې ملاتړي هیوادونو یعنې روسیې او ایران ته په خطاب کې ویلي: «کوم ملت بې ګناه سړیو، میرمنو او ماشومانو د عامه وژونکي سره ځان ګډ وګڼي.» ولسمشر ترمپ زیاته کړې چې د نړۍ ملتونه له دې ارزول کیږي چې دوی څه راز ملګري ساتي.

د ایران او روسیې دريځ او غبرګون

د ایران ستر مذهبي مشر آیت الله علي خامنه ایی بیا ویلي چې د امریکا متحده ایالاتو، فرانسې او بریتانیا له لوري پر سوریې باندې برید یو جرم دی او هیڅ راز لاسته راوړنې به ونه لري.

خامنه ایي پر خپله ټویټر پاڼه د دې بریدونو په هکله لیکلي: «پر سوریه باندې د نن سهار بریدونه یو جرم دی. زه په واضح ډول دا اعلانوم چې د امریکا متحده ایالاتو او فرانسې ولسمشران او د بریتانیا لومړۍ وزیره مجرمین دي.» خامنه ایی زیاتوي چې لکه څرنګه چې دوی پخوا افغانستان، عراق او سوریې ته تللي او دې ته ورته جرمونه یې پرته له ګټې ترسره کړي، دوی به [په سوریه کې له بریدونو] ګټه ترلاسه نه کړي.

روسې بیا پر سوریه باندې دغه برید غندلی او دغه اقدام یې د یرغل په توګه یاد کړی کوم چې د روسیې په حواله دغه اقدام به په سوریه کې بشري وضعیت لا پسې خراب کړي. د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي چې د امریکا، فرانسې او بریتانیا له لوري پر سوریې باندې د دې بریدونو په هکله مسکو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بیړنې ناستې غوښتنه کړې ده. پوتین همدا راز ویلي چې دغه برید د نړیوالو اړیکو په ټول سیستم باندې بد اغیز کوي. نوموړي پر امریکا او د دوی پر متحدینو له دې امله هم نیوکه کړې چې د د کیمیاوي وسلو د نړیوالې څارګرې ادارې پلټونو ته یې انتظار نه دی ویستلی.

د اروپايي ټولنې د کمیسیون مشر ژان کلواده یونکر وايي چې هغوی چې پر کیمیاوي وسلو تکیه کوي باید د نړیوالو له خوا مسوول وګڼل شي. یونکر همدا راز ویلي چې تیره اونۍ د سوریې په دوما کې شکمن زهرجن برید د سوریې د رژیم له لوري ترسره شوی دی.

د آلمان صدراعظمې انګلا میرکل هم د دې برید په هکله غبرګون ښوولی او ویلي یې دي چې پر سوریه باندې د ائتلاف له لوري برید د هغې په خبره «یو لازم او مناسب اقدام» وو. میرکل ویلي چې متحده ایالات، فرانسه او بریتانیا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د دایمي غړو په توګه په دې ډول مسوولیت منلی دی. د میرکل تر دې وړاندې ویلي وو چې آلمان به د سوریې د حکومتي ځواکونو پر وړاندې په نظامي اقدام کې برخه وانخلي.

زموږ له آرشیف څخه:

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۳ کال د مارچ ۱۹مه نېټه

د حکومت تر کنټرول لاندي خان الاصل نومي سيمه کي د عصبي زهرجن ګاز د احتمالي استعمال له کبله تر لسو د زياتو پوځيانو په گډون ۲۶ انسانان ووژل سول. خو دا چي دغه بريد چا کړی، په هکله يې حکومتي ځواکونو او ياغيانو يو پر بل تورونه لګول.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۳ کال د اګست ۲۱مه نېټه

د سوريې پلازمېني دمشق ته نژدې د ياغيانو تر کنترول لاندي په غوطه کي د کيمياوي بريد خبرونه ورکړ سول. ويل سوي ول چي په دغه بريد کي تر ۱۴ زيات انسانان وژل سوي دي.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۳ کال د اګست ۲۵مه نېټه

په غوطه کي د احتمالي کيمياوي بريد پړه د سوريې پر حکومت واچوله سوه. همدا ؤ چي د سوريې حکومت و ملګرو ملتونو ته اجازه ورکړه چي د پښي پلټنې وکړي.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۳ کال د سپتمبر ۲۷مه نېټه

د ملګرو ملتونو امنيت شورا پر سوريې ږغ وکړ چي د کيمياوي وسلو خپلي زېرمي له منځه يوسي. په دغه اعلاميه کي سوريې ته ګواښ سوی ؤ چي که يې غوښتني عملي نه کړې نو پر ضد به يې له زور څخه کار اخيستل هم ممکن وي.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۳ کال د اکتوبر ۶مه نېټه

د کيمياوي وسلو د ممانعت سازمان (OPCW) او د ملګرو ملتونو پلاوي وويل چي سوريې د خپلو کيمياوي وسله په له منځه وړلو پېل کړی دی.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۴ کال د جون ۲۳مه نېټه

د کيمياوي وسلو د ممانعت سازمان وويل چي سوريې په بشپړه توګه خپلې کيمياوي وسلې له منځه وړي دي.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۴ کال د سپتمبر ۱۰مه نېټه

د کيمياوي وسلو د ممانعت سازمان وويل چي د ۲۰۱۴م کال په پېل کي په ادليب کي کارول سوي کيمياوي مواد کلورين ول.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۷ کال د مارچ ۳مه نېټه

د کيمياوي وسلو د ممانعت سازمان وويل چي د ۲۰۱۷م کال له پېل څخه د ادعا سوو ۸ کيمياوي بريدونو پلټنې کوي.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۷ کال د مارچ ۴مه نېټه

د لندن مېشته سوريايي بشري حقونو د سازمان په وينا په ادلب کي يو ځل بيا د کيمياوي وسلو په مرسته بريد تر سره سوی دی. د دغه سازمان په وينا په بريد کي ۸۸ انسانان وژل سوي دي.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

د ۲۰۱۷م کال د جون ۳۰مه نېټه

د کيمياوي وسلو د ممانعت سازمان د دې پخلی وکړ چي د اپريل پر ۴مه نېټه په ادلب کي تر سره سوې حمله کيمياوي وه. خو ياد سازمان نه وه موندلې چي بريد چا تر سره کړی.

په سوريه کي کيمياوي بريدونه ـ چيري او کله؟

۲۰۱۸ کال د اپريل ۷ مه نېټه

پلازمېني دمشق ته په نژدې سيمه دوما کي د تر سره سوي بريد په هکله هم اندېښنې سته چي ښايي يو کيمياوي بريد وي. په دغه برید کي هم په لسونو انسانان ووژل سول. خو د سوريې حکومت وايي چي دا کيمياوي بريد نه ؤ.

موږ تعقيب کړئ