په امریکا کې د انسان په جنينو کي د بدلون هڅي

په امریکا متحدو ایالاتو کې ساینسپوهان په لومړي وار توانیدلي چې د انسان په جنينو کې بدلون راولي. دغه بريا به له ارثي ناروغیو پرته د نویو زیږدونکو ماشومانو په برخه کې یو بحث رامنځ ته کړي.

د رویو مجلې چې د ماساچوست یا MIT په څیړنیزي مؤسسې پورې تړلې، لومړۍ د دې موضوع په اړه رپوټ خپور کړ. دغه آزموینه یو علمي اقدام دی. تر اوسه پوري ساینسپوهانو دغه اجازه نه درلوده چې انساني جنین تر څو ورځو زيات وخت  وروزي او دا اجازه يې هم نه لرله چې دغه جنین بیرته د ميندو رحم ته داخل کړي.

د ارګن د روغتیايي پوهې پوهنتون چارواکو خبر ورکړی چې دغه آزموینه په همدې پوهنتون کې شوې او ویلي یې دي چې پایلې به یې هم ډیر ژر په یوه رسمي جریده کې اعلان شي.

ظاهرا دغه راز آزموینې د لومړي ځل له پاره په امریکا کې ترسره کیږي خو دې ته ورته ګڼ شمیر نوري آزموینې بیا تر ډیره پورې په چین کې ترسره کیږي. تر اوسه پوري دا لا روښانه نه ده چې د دې آزموینو په لړ کې څومره جنین تولید او جنیتکي بدلون پکې راوستل شوی دی. رپوټونه بیا وايي چې په دې آزموینو کې د ارګن پوهنتون سایسنپوهانو د CRISPR له تخنیک څخه کار اخیستی دی د کوم په مرسته چې ساینسپوهان کولای شي چې د یو جنین یوه مشخصه ډې. ان. اې DNA په نخښه او پکښې بدلون راولي او یا یې عوض کړي.

دغه د مالیکولونو د قیچي په توګه کار کوي چې کولای شي یوه ډې. ان. اې قطع او یا هم کاپي کړي. دغه کړنلاره تر نورو ډیر دقیق کار کوي او د جنينو د درملني له نورو کړنلارو څخه په دې توپیر لري چې په دې کې څیړونکي کولای شي خپل د خوښي تغیرات تضمین کړي. د جنينو د تغیر په دې دستګاه کې چې د «ژرم لاین» په نامه یادیږي، رامنځ ته شوي بدلونونه تلپاتې دي او دا امکان لري چې دغه تغیرات بل نسل ته هم انتقال شي.

پر جنینو باندي د جنیتکي آزموينو خطرونه

دغه پرمختګ د هغو ناروغیو د له منځه تلو هیلې پیدا کوي چې له والدینو څخه بیا ماشومانو ته لیږدول کیږي. خو ورسره بیا ځینې اندیښنې هم تړلې دي. تر ټولو پیاوړي بیا د طراحي شویو ماشومانو زیږیدل دی چې یو شمیر مذهبي، مدنې او نوري ډلې یې سخت مخالفان دي.

د اکسپرس د لويې خصوصي څیړنیز موسسې مشر داکټر اریک توپول، وايي: «جنیتکي لاسوهنه یو داسې څانګه ده چې مخه یې نه شي نیول کیدای او وروستی پرمختګ ښيي چې دا علم د عملي کیدو وړ دی.»

هغه په دې نظر دی چې د ناروغیو د له منځه وړلو له پاره باید پر جنینو باندي آزموینې وشي.

زموږ له ارشيف څخه:

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

پر سترګو توره تياره کېدل

که تر اوږدې ناستي وروسته په ولاړېدو پر سترګو تياره سي نو دا د ټيټ فشار يوه علامه ګڼل کيږي. په اوږد مهاله توګه د فشار ټيټ پاتېدل روغتيا ته زيات زيان رسوي. [يادونه: دغه راپور د مسلکي ډاکټر سره د مشورې او معاينې ځای نه سي نيولای. که د خپلې روغتيا په هکله فکر کوئ، نو له ډاکټر سره مشوره وکړئ.]

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

اوږدمهاله ستړيا

د ټيټ فشار يوه علامه دا هم وي چي څوک ځان ستړی احساسوي او دايمي د سر درد لري. د ټيټ فشار لرونکو د مخ بڼه هم الوتې او پيکه وي. يخ لاسونه او پښې هم د ټيټ فشار له علايمو څخه دي. د ټيټ فشار له کبله پر پښو د تګ پر وخت هم په تنفس کولو کي تکليف احساسيږي.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

د سر ګرځېدل

په عمومي توګه د فشار جګ والی د فشار تر ټيټوال زيات خطرناک بلل کيږي. په داسي حال کي چي د جګ فشار له کبله د زړه د حملې او د مغزي سکتې ګواښ ډيريږي، د ټيټ فشار له کبله انسان بې هوښه کېدلای سي.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

له ګواښ سره څوک مخامخ وي؟

د ټيټ فشار شکايت اکثرا ډنگر کسان کوي، ځوانان او کم فعال وي. په ماشومانو کي له موروثي لاملونو نه هم ټيټ فشار تر سترګو کېدلای سي.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

د نورو ناروغيو لامل

که په اوږده موده کي د يو انسان فشار ټيټ پاته سي نو د نورو ناروغيو د رامنځ ته کېدو لامل ګرځېدلای سي، لکه د زړه، مرغړيو او د پښتورګو ناروغي. د جګ فشار ضد درملو استعمال هم د ټيټ فشار سبب ګرځېدلای سي.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

اميندواري مېرمني

د امېندوارۍ په لومړيو شپږو مياشتو کي د فشار ټيټوالی په مېرمنو کي عامه خبره ده. خو که فشار د امېندوارۍ په وخت کي ډېر زيات ټيټ وي، نو مور او ماشوم دواړو ته زيان رسولای سي. د مور ټيټ فشار و نازېږدلي ماشوم ته د کم خوراک رسېدو سبب ګرځېدلای سي.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

ايا درمل په کار دي؟

په عمومي توګه د ټيټ فشار ضد درمل يوازي په هغه صورت کي په کار وي، چي د ټيټ فشار له کبله ورځنی ژوند ډير اخلال وي، د بېلګي په توګه لکه پر چا چي زياته بې هوښي راځي او داسي نور. تر درملو علاوه د ټيټ فشار ضد نوري لاري هم سته.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

زياتي اوبه، يخ او ګرم لمبا، سپورټ

د ټيټ فشار د مخنيوي له پاره ورزش زياته مرسته کوي. د دې تر څڼګ د زياتو اوبو چښل هم فشار ته استقرار بخښي. په بدلېدونکې توګه پر وخت په ګرمو او يخو اوبو لمبا هم فشار ته ګټه رسوي.

ټيټ فشار کوم علايم او اثرات لري؟

آسانه لاري

د په کافي اندازه حرکت او سپورټ تر څنګ، په تازه هوا کي پر پښو تګ، د چايو او کافې چښل او د مالګې لږ زياتول هم د ټيټ فشار پر ضد کومک کوي. [يادونه: دغه راپور د مسلکي ډاکټر سره د مشورې او معاينې ځای نه سي نيولای. که د خپلې روغتيا په هکله فکرجن ياست نو له ډاکټر سره مشوره وکړئ.]

د ارام خوب لرلو توصيې

کوښښ وکړئ، هغه مهال بيده سئ چي په رښتيا خسته سوي ياست او خوب درغلی وي.

د ارام خوب لرلو توصيې

کوښښ وکړئ چي د بيدېدو او له خوبه راپاڅېدو وختونه مو منظم وي.

د ارام خوب لرلو توصيې

دا به ډېره ښه وي چي تاسي له قهوې، تورو او شنو چايو، کوکاکولا او انرژۍ لرونکي څښاک څخه تر خوب کولو ۴ يا ۶ ساعته دمخه لا پرهيز وکړئ.

د ارام خوب لرلو توصيې

د شپې له خوا په ځانگړې توگه چي بستر ته ځئ له سيگريټ څکولو څخه ډډه وکړئ.

د ارام خوب لرلو توصيې

دا به ډېره ښه وي چي د خوب خونه مو داسي آرامه وي، چي ږغونه پکښې نه اورېدل کيږي او تاريکه وي. که مو شاوخوا ږوږ وي په غوږو کي يو شی کښېږدئ.

د ارام خوب لرلو توصيې

کوښښ وکړئ چي د خوب خونه مو نه گرمه او نه سړه وي. د خوب د خوني هوا ۱۸ درجې وي.

د ارام خوب لرلو توصيې

که څه هم ورزش د سترس د رفع کولو له پاره اغېزمن دئ، خو کوښښ وکړئ چي تر بيدېدو دمخه له سختو ورزشونو ډډه وکړئ، ځکه چي دغه شان ورزشونه د ويني د چټک جريان سبب کيږي.

د ارام خوب لرلو توصيې

د ورځي له خوا له اوږده خوبه ډډه وکړئ. د غرمې خوب ښه دئ چي تر پنځلسو دقيقو ډېر نه وي.

د ارام خوب لرلو توصيې

که څه هم په بستر کي تلويزيون ته کتل، مطالعه يا حتی لپ تاپ سره په اسانه کار کيدلای سي، خو د هغو کسانو له پاره چي خوب نه لري، توصيه کيږي چي له دغه کاره ډډه وکړي. کوښښ وکړئ چي بستر مو يوازي د خوب له پاره وي.

د ارام خوب لرلو توصيې

په هغه صورت کي چي د خوب پرمهال ناارامه ياست او پر کټ رغړئ، ښه به وي چي هر گړی ساعت ته ونه گورئ، ځکه چي مخکي له مخکي تر عصبي فشار لاندي راځئ او خوب مو خرابيږي.

د ارام خوب لرلو توصيې

که مو احساس کړه چي خوب نه درځي، کوښښ مه کوئ چي په زوره بيده سئ. بهتره ده چي راپاڅئ او يوه سرگرمي ځان ته پيدا کړئ، څو په طبيعي توگه خسته سئ او خوب درسي. يوه پياله چای چي نه شن او نه تور وي کولای سي تاسو ته ارامښت درکړي.

د ارام خوب لرلو توصيې

آيا ستاسو بې خوبي او بدخوبي په دې خاطر ده چي تاسو په راتلونکو ورځو کي د کارونو په اړه فکر کوئ؟ په دې صورت کي نو ښه ده چي د ياداښت يوه کوچنۍ کتابچه مو د کټ وبغل ته پرته وي او دغه کارونه پکښې ياداښت کړئ. په دې سره دغي فکرونه لږيږي.

موږ تعقيب کړئ