په نړۍ کې مهاجرتونه ډېر شوي

کوم مهاجرتونه چې د کار او امن ژوند لرلو په موخه کيږي، ساری يې تر دې مخ کې هيڅکله نه وو ليدل شوی. ډېر مهاجر اروپا ته د رسيدو په حال کې دي، خو تر دې ډير نور مهاجر بيا د نړۍ د نورو سيمو پر لور خپلو سفرونو ته ادامه ورکوي.

په نړۍ کې زيات انسانان په دې موخه چې د ځان او کورنۍ له پاره يې يو ښه ژوند موندلی وي، د خپلو کورنو پريښودو په حال کې دي. ناامني، تاوتريخوالي او فقر هم هغه لاملونه ګڼل کيږي چې خلک يې تيښتو ته اړ کړي دي. د ملګرو ملتونو سازمان اټکل کوي چې اوس په نړۍ کې شاوخوا ۲۴۴ ميليونه انسانان نور په خپلو اصلي ټاټوبو کې ژوند نه کوي.

دا د دې ښکارندوي کوي چې د۱۹۹۰م کال د ۱۵۳ ميليونه بي ځايه شویو انسانانو د ميزان پرتله، اوس د مهاجرتونو او بې ځایه کيدو لړۍ خورا ډيره چټکه شوې ده. داسې هم ويل کيږي چې دغه بهير په نژدې راتلونکې کې به نور هم کړندی شي.

د مهاجرت نړيوالې ادارې (آی او ام) له خوا يوه سروې چې د نړۍ په ۱۶۰هيوادونو کې شوې ده، ښيي چې په حاضر وخت کې شاوخوا ۲۳ ميليونه انسانانو ځانونه مهاجرتونو ته آماده کړي دي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

هغه خپل سفر د افغانستان له سویل څخه پیل کړ. هغه تر ډیرو سختیو وروسته له ترکیې او یونانه تیر شو. له درو شپو او ورځو پر پښو مزل وروسته یې پښې ډیري پړسیدلي دي او نور نه شي کولای چې مزل وکړي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

کډوال د هنګري او صربستان تر منځ د خښتو پخولو په یوه کوره کې پټ دي. پوليس وخت نا وخت دغه سیمې ته راځي او له نویو رارسیدلو کډوالو څخه موبایلونو او پیسي اخلي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

تر شپږو ساعتونو پیاده مزل وروسته، کډوال د یونان یوه کلي ته چې له مقدونيا سره پوله لري، رسیدلي دي. هغوی غواړي چې د شپې له خوا تر سرحد واوړي. دغه ماشوم ټول وخت له نورو کډوالو سره پیاده مزل کړی دی.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

هغه کډوال چې پخپله کورنۍ نه لري خو له نورو کورنیو سره یوځای مزل کوي، په لار کې د ماشومانو له لیږدولو سره مرسته کوي. کډوالو باید څو ساعته د اورګادي پر دغې پټلې باندي مزل کړی وای، څو د مقدونيا تر سرحد تیر شوي وای.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

د مقدونيا سرحد ته نژدې د کډوالو د پټیدو ځای. تر پنځو دقیقو وروسته، کډوالو بیا مزل پیل کړ. هغوی باید درې ورځې د اورګاډي پر پټلۍ باندي مزل کړی وای، څو د مقدونيا له پولې تیر شوي وای. پر دې لار ډیر کسان وژل شوي دي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

دلته کډوال له یونان څخه مقدونيا ته د اوښتو په حال کې دي. د کډوالو د دغې ډلې ډیر غړي څو وارې د مقدونيا د پولیسو له خوا نیول شوي او تر وهلو تکولو وروسته بیرته یونان ته استول شوي دي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

په مقدونيا کې د صربستان پر لور مزل. تر ۷۲ ساعتونو وروسته قاچاقبرو کډوال د هغوی د پټیدو له ځایه راو کښل او بیا یې مزل پیل کړ. هغوی باید تر ترږمۍ مخکې صربستان ته ورسیږي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

قاچاقبر کډوالو ته وایي چې باید تر هغه وخته پوري چې هغه ته په تلیفون کې زنګ را نه شي منتظر پاته شي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

تر څو شپو او ورځو مزل وروسته کډوال مقدونيا ته رسیږي. خو سرحدي پولیس هغوی نیسي او په څو ساعتونو کې یې بیرته د یونان سرحد ته رسوي. کډوال وایي چې پولیس بد سلوک ورسره کوي او په ځینو مواردو کې ښځې هم وهي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

دغې ښځې په ۴۵ ورځو کې درې وارې هڅه کړې ده چې له دې سرحده تیره شي. په ځنګله او ناامنه محیط کې ژوند کول د کورنیو له پاره اسانه کار نه دی. قاچاق وړونکي هغو کسانو ته چې دیرې پیسې لري، ډیره توجه کوي. خو په ځینو مواردو کې بیا پخپله پیسې د کډوالو له پاره ستونزې جوړه وي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

تر درو ساعتونو پیاده مزل وروسته، قاچاق وړونکی کډوالو ته د دمې اجازه ورکوي. کډوال باید لږ تر لږه درې ساعته نور مزل وکړي، څو د صربستان پولې ته ورسیږي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

دا د کډوالو «پنځه ستوری لرونکی» هوټل دی. که څه هم له دغه پله څخه په هرو څو ساعتونو کې یو اورګاډی تیریدی، خو بیا هم له بارانه د پټیدو له پاره دا یوازینی مناسب ځای وو. کډوال د دغه شان ځایونو د نیولو پر سر یو له بل سره نښتې کوي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

هغه کډوال چې له قاچاق وړونکي سره یې دوستي پیل کړې وي او یا یې هغوی ته ډیرې پیسې ورکړي دي، ګرمه او ښه ډوډۍ خوري. دا په مقدونيا کې د کډوالو د پټیدو یو ځای دی.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

ځوان کډوال هڅه کوي چې دغه اورګاډي پسې ځان وځړوي څو ژر مقدونيا ته ورسیږي. دا ډیر خطرناکه کار دی او ډیر وخت کډوال ژوبلیږي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

هغه کس چې زرغونه کورتۍ یې اغوستې ده د یوې کلیسا کارکوو نکی دی. هغه لومړی کډوالو ته بوټونه او خوراکي مواد ورکړه او بیا یې له هغوی څخه وغوښتل چې افغاني نڅا وکړي.

انځورونه: اروپا ته پر پښو مهاجرت

دغه میرمن چې ویل یې په بې سرحده ډاکټرانو پوري اړه لري، د هغه کس پښه معاینه کوي چې په سړې هوا کې یې پر پښو ډېر مز ل کړی وو.

د مهاجرت اړوند بحثونو کې ځینې داسې يوه پراخ سوې تفاهم هم شتون لري چې ګواګې ډیر مهاجرتونه د اروپا په مقصد ترسره کيږي. خو قضيه داسې نه ده. د آلمان مرستندويه سازمان «بريد فار دې ورلد» په حواله، د ټولو مهاجرو شاوخوا۹۰ سلنه برخه يې پراختيا په حال هيوادونو کې ژوند کوي، چې تر ډيره افريقايي هيوادونه دي. ډیری يې داخلي بيځایه شوي دي چې دوي په خپلو هيوادونو کې له يو ځاي نه بل ځای ته کډه او يا هم يوازي له پولو اوښتي دي. دغه انسانان دومره پيسې په لاس کې نه لري چې وشي کړای خپلو سفرونو ته ادامه ورکړې.

د بيلګې په توګه ډير کسان هڅه کوي چې په ايتوپيا کې پناه واخلي. ايتوپیا په نړۍ کې د ډيرو مهاجر لرونکو هيوادونو په ليست کې پنځم ځای لري. په دغه هيواد کې ميشت ډير مهاجر د ګاونډيو هيوادونو دي، چې د۱۹۹۰لسيزې په اوايلو کې د کورنيو جکړو له امله مهاجر شوي دي.

د ملګرو ملتونو سازمان په وينا، شاوخوا ۷ ميليونه انسانان د دغه سازمان له بشري مرستو سره تړلي دي او همدا ډول ۸۰۰ زره نور د قحطۍ له خطر سره مخامخ دي. څه د پاسه يو ميليون سوماليايان هم ايتوپيا او بل ګاونډي هيواد کينيا ته مهاجر شوي دي، چې نن ورځ په نړۍ کې د مهاجرو تر ټولو ستر کمپ لرونکی دی.

د ختيځې افريقا بل هيواد يوګاندا دی، چې د مهاجرت يو سخاوتمندانه سياست لري. دغه هيواد په دې کې شهرت موندلی چې د کانګو ديموکراتيک جمهوريت او سويلي سودان هيوادونو د کورنيو جکړو له امله ډير شمير مهاجرو ته يې ځای ورکړی دی. يوګاندا ته رسيدلي مهاجرو ته يوه ټوټه ځمکه ورکول کيږي تر څو پکې خپله کرکيله وکړي. خو د سويلي سوډان څخه مهاجرتونه له حده زيات خطرناک دي. خلک د امنيتي ځواکونو له ويرې تر ډيره د شپې له خوا سفرونه کوي. د پاملرنې په نوم مرستندويه سازمان په خپل يوه رپوټ کې د يوې ښځې له قوله وايي: «موږ هره شپه دعاګانې کوو چې يوګانادا ته ژوندي ورسيږو».

د امريکا په لويه وچه کې هم وروسته له هغې چې ولسمشر دونالد ترامپ د امريکا متحدو ايالتونو او مکسيکو ترمنځ پر ګډه پوله د ديوال جوړولوغوښتنه وکړه، د مهاجرتونو مسئله يو ځل بيا د پام وړ کړځيدلې ده. دا نه ده روښانه چې هر کال په څه شمير کې مهاجر له دغې پولې اوړي. د مهاجرت سياست انستيتوت (The Migration Policy Institute) اټکل کوي چې په امريکا متحدو ايالتونو کې شاوخوا ۱۱ ميليونه داسې مهاجر چې د اوسيدو اقامې نه لري، ژوند کوي. په دې ډله کې شاوخوا نيمايي برخه يې مکسيکويي مهاجر دي.

سويل ختيځه اسيا: په سيند کې له مرستو پرته

يوازې مديترانه سمندرګی نه دی چې مهاجر پکې د کښتيو په وسيله غواړې پورې غاړي ته واوړي. په سويل ختيځه اسیا کې هم دغه ستونزه شته. له ميانمار او بنګله ديش څخه ډېر انسانان د تايلند، ماليزیا او اندونیزيا پر د مهاجرت پرمهال په کوچنيو کښتيو کې تېښتي. تر ټولو زيات شمير يې روهنګيايي مهاجر دي چې بنګله ديش ته پناه وړي. دغه مسلمان اقليت په اګست مياشت کې وروسته له هغې چې د ميانمار په راخينه ايالت کې تاوتريخوالو زور واخيست بنګله ديش ته يې تيښتې پيل کړي دي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

اوږدې لارې

د ميانمار له راخينه ايالت څخه په زرونو روهنگيا مهاجر د اوږدو لارو په وهلو ځانونه بنگله ديش ته رسولي دي. په غیږ کې ماشوم او پر سر له درونو بارونه سره له خټو پر ډکو لارو او پولو باندي پلې مزلونه اسانه نه دي. دا انځور په بنگله ديش کې د ډیکناف لمبر بل له سيمې څخه دی.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د خټو چقړو ډکې لارې

د سفرونو پر مهال د خټو ډکې ډيري داسې لارې په مخ راځي چې ښځې او ماشومان اړ وي له هغو څخه په لوڅو پښو واوړي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د ناروغانو ليږد تر ټولو ستونزمن

خپل کور او اسباب به پريښودل شي خو د ناروغو مشرانو پريښودل هيڅ امکان نه لري. په تصوير کې دوه ځوان روهنگيا د خپلې کورنۍ يوه زړه ناروغه ښځه له سختو لارو پر اوږو انتقالوي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د اګست ۲۵مه د تاوتريخوالو پيل

د ميانمار پوځ د روهنگيا مسلمان اقليت پر وړاندي تاوتريخوالی د اګست مياشتې تر ۲۵مې وروسته پیل کړ. په دغه اخ و ډبونو کې تر ټولو زيات ماشومان او ښځې زيانمني شوي. د بيځايه شويو په شمير کې هم ښځې او ماشومان زيات دي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د روهنگيا جنگياليو بريدونه

د اګست مياشتې پر ۲۵مه، کله چې روهنگيا جنگياليو د پوليسو پر پوستو بريدونه وکړل، له هغه وروسته د ميانمار پوځ هم ځوابي اقدام وکړ. په دغو جگړو کي تر ټولو زيات زيان هم روهنگيا مسلمانانو ته اوښتی.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

درانه تلفات هم د روهنگيا په برخه

د رپوټونو پر اساس د راخينه په جگړو کې لږ ترلږه ۴۰۰ تنه ووژل شول، په مړو کې تر ټولو زيات يې روهنگيايان ول. هغه وخت يوې ميانمارۍ رسنۍ هم ويلي ول چې په ۴۰۰ تنو وژل شويو کې ۳۷۰ تنه يې روهنگيان دي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د «نف» سيند

له ميانمار څخه بنگله ديش ته د اوښتو په لار کې د خټيونو لارو تر څنګ سيندونو هم په مخ راځي چې روهنگيا بايد ترې پوري وځي. په دغه انځور کې مهاجر د «نف» په نامه يوه سيند څخه په ډيره عادي کښتۍ کې د تيريدو په حال کې دي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

ميانمار تورونه ردوي

د ميانمار حکومت هغه تورونه ردوي چې ګواکې د روهنګيايي مسلمانانو د ځپلو په موخه يې عمليات جاري ساتلي تر څو يې له دې لارې هغوی وژلي او يا یې له هيواده شړلو ته اړ کړي وي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

سرحدي سيمي

روهنگيا مسلمانان بنگله ديش ته د رسيدلو په موخه د پولې له مختلفو سيمو څخه کار اخلي. خو تر ډیره د ټيکناف او نيخن کهړي له سيمو څخه اوړي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

له سوځيدلو کورونو څخه پورته شوي لوګي

د روهنگيا مسلمانانو د سوځيدو په حال کې کورونه. د اور لوګي د «نف» سيند له پوري غاړې ښکاري چې د بنگله ديش له ټيکناف سيمې څخه تيريږي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

۲۶۰۰ کورنو سوځول شوي

د ميانمار حکومت د سپتمبر پر دويمه وویل چې په لويديځ ايالت راخينه کې د وروستيو تر ټولو بدو پيښو پر مهال۲۶۰۰ کورونه سوځول شوي دي. ميانمار تور لگولی وو چې د کورونو په سوځولو کې خپله روهنگيا لاس لري.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

له انسانانو سره څاروي هم

ځيني روهنګيايي مهاجرو بنگله ديش ته له ځانه سره خپل څاروي هم راوستلي دي. دغه مهاجر د «نف» سيند له لاري پوريوزي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د بنگله ديش کوکس بازار

بنگله ديش ته رسيدلي ډیر روهنگيا مهاجر د کوکس بازار په نوم سيمه کې موقتي په سرپناه و کې ځای پرځای شوي دي. تازه راغلي مهاجر د ځای له کمښت سره مخامخ دي. په دې انځور کې يو شمير مهاجر د ټيکناف لويې لارې ته نژدې په يوه ځنگله کې تم شوي، تر څو د اوسيدو ځای ځان ته پيدا کړي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د ځای کمښت

هغه مهاجري کورنۍ چې په کمپونو کې ورته ځای نه دی موندل شوی د واټونو پر غاړه يې اړولي دي. دغي روهنگيايي ميرمن چې کوچني ماشومان هم لري د اوسيدلو له پاره یې سرخلاصی روڼ ميدان انتخاب کړی دی.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

لويې خيمې

د بنگله ديش حکومت په ټيکناف سيمه کې ډيري لويې لويې خيمې لګولي دي. دغه کار يې د دې له پاره کړی، تر څو په کم ځای کې ډير کسانو ته سرپناه برابره شوي وي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

تر دوو لکو زيات ماشومان

بنگله ديش ته په روهنگيا مهاجرو کې د رسېدلو مهاجرو تر دوو لکو زيات يې ماشومان دي چې د ټولو مهاجرو شاوخوا نيمايي برخه ده. ډیر مهاجر د کاکس بازار سيمې ته رسيدلی دي، هغه په دې دليل چې دغه سيمه د ميانمار له راخينه ایالت سره نښتې ده. کاکس بازار د بنگله ديش په سويل ختيځ کي پروت دی.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د مهاجرو کیسې او خاطرې

بنگله ديش ته رسيدلي روهنگيا مهاجر وايي چې د ميانمار ځواکونو نه يوازې پر دوی حملې او بريدونه کړي دي، بلکي کورونه يې هم ورته وسوځول، تر څو له لسيزو راهيسي هلته میشت دغه مسلمان اقليت يې په بشپړه توګه وتلو ته اړ کړي وي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د ملگرو ملتونو غوښتني

د ملگرو ملتونو امنيت شورا له ميانمار څخه غوښتي دي چي په راخينه کې د وضعيت د آرامولو په موخه اقدامات وکړي. روهنگيا مسلمانان له لسيزو راهيسي په ميانمار کې په ناسم وضعيت کې ژوند کوي. روهنگيا په هيڅ دولت پوري تړاو نه لري او ميانمار هم هغوی د غيرقانوني مهاجرو په توگه پيژني.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

په ورځ کې ۲۰ زره مهاجر

ملگرو ملتونو تيره اوونۍ وويل چې هره ورځ په اوسط ډول ۲۰ زره روهنگيايي مهاجر بنگله ديش ته رسيږي. په بنگله ديش کې يوه مرستندويه سازمان د سپټمبر پر ۱۷ د مهاجرو شمير ۴۱۰ زره وښود. ملگرو ملتونو دغو مهاجرو ته د رسيدگۍ په موخه د ۲۶ اعشاريه ۱ ميليون ډالرو عاجلو مرستو غوښتنه کړې ده.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

۴۱۰ زره مهاجر

ملګرو ملتونو يوه مرستندويه سازمان د یکشنبې په ورځ ( سپتمبر ۱۷) وویل چې د روهنګيا مهاجرو شمير ۴۱۰ زرو ته رسيدلي دی. دغه سازمان د امکاناتو د کمښت خبرداری ورکړ او ويلي يې دي که چيرې مهاجرو ته پر وخت کافي امکانات ونه رسيږي ښايي وضعيت تر دې نور هم خراب شي او حتي يو شمير مهاجر خپل ژوند له لاسه ورکړي.

له راخينه د بنګله ديش تر کوکس پوري د روهنگيا هجرت

د خوراکي موادو کمښت

د مهاجرت نړیواله اداره وايي چې په بنگله ديش کې میشت مهاجر د خوراکي موادو له کمښت سره مخامخ دي او له دې اړخه مهاجر په بد وضعيت کې قرار لري. په تازه رپوټونو کې د اوبو او درملو د کمښت خبره هم شوې وه.

د ۲۰۱۷م کال له نيمايي راهيسي په سلونو زره روهنګيايي مهاجر له ميانمار څخه بنګله ديش ته مهاجر شوي دي. روهنګيايي مهاجر له دې امله چې ګاونډي هيوادونه یې منلو ته تيار نه ول د اوونيو له پاره د سيندونو په اوبو کې تم پاتې شوي ول.

د دې امکان هم شته چې له سرحده تيريدل د مهاجرو په مرګ تمام شي. د ميانمار او تایلند تر منځ سرحدي سيمه کې يوه کمپ ته نژدې تر۲۰۰ زيات ډليز قبرونه موندل شوي دي. هم له سرحده تيريدل د مهاجرو د مرګ سبب واقع کيږي. د بې پولې داکترانو سازمان په ورستيو کې ويلي دي چې يوازي د روان کال په اګست او سپتمبر مياشتي د پاي تر منځ د يوې مياشتې په موده کې، په ميانمار کې د دغه مسلمان اقليت ۶۷۰۰کسان وژل شوي دي. په دې ډله کې ډېر يې ماشومان دي.

شتيفاني هوپنر/ک.ص

موږ تعقيب کړئ